header-ps1

ΓΡΑΜΜΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ 2810390708

Η επίδραση της κοινωνικο- οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία είναι αξιοσημείωτη. Η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία,  η υπερχρέωση και η στεγαστική αβεβαιότητα αποτελούν ενδεικτικές καταστάσεις της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας, που συντελούν στην ενίσχυση ενός γενικευμένου αισθήματος  ανασφάλειας, αβοηθησίας και αβεβαιότητας. Εν μέσω τέτοιων περιόδων έχει παρατηρηθεί το εξής «παράδοξο»: Ενώ οι απαιτήσεις σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας αυξάνονται, εξαιτίας των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες, η παροχή τους μειώνεται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι τηλεφωνικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας συχνά καλούνται να καλύψουν αυτό το κενό, η απήχηση των οποίων είναι ευρεία κυρίως λόγω του χαμηλού τους κόστους, της εύκολης πρόσβασης καθώς και της διασφάλισης της ανωνυμίας. Η τηλεφωνική συνομιλία λοιπόν, λειτουργεί αφενός ως μέσο αποφόρτισης εντάσεων και αφετέρου ως κανάλι διοχέτευσης επιστημονικά έγκυρων πληροφοριών σχετικά με ζητήματα που άπτονται της ψυχικής υγείας με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ψυχοπαθολογίας που πιθανόν να αναδύεται.
 
Λαμβάνοντας υπόψιν τα προαναφερθέντα και διαπιστώνοντας την έλλειψη τέτοιου είδους υπηρεσιών στην τοπική κοινωνίας της Κρήτης, η Ο.Ε.Β.Ε.Ν.Η προέβη το 2012 στην σύσταση της Γραμμής Ψυχολογικής Υποστήριξης (2810-390708). Παρά το γεγονός πως ο αρχικός σχεδιασμός της Γραμμής αφορούσε στα μέλη της ομοσπονδίας και στις οικογένειες αυτών, στα χρόνια λειτουργίας της υπηρεσίας, αναδείχθηκε η ανάγκη εξυπηρέτησης αιτούντων υποστήριξης τόσο από της ευρύτερη κοινωνίας της Κρήτης, όσο και από τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο.
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, 10:00 – 14:00, με αστική χρέωση από σταθερά και κινητά. Στελεχώνεται από ψυχολόγο και διασφαλίζεται το απόρρητο των συνομιλιών. 
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης παρέχει: 
  • Ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη 
  • Συμβουλευτική
  • Επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση γύρω από ζητήματα που αφορούν στην ψυχική υγεία και ασθένεια
  • Ενημέρωση και πιθανή παραπομπή σε Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας για περαιτέρω βοήθεια
Αρχές λειτουργίας της Γραμμής
  • Οι συνομιλίες δεν καταγράφονται και είναι εμπιστευτικές.
  • Δεν ζητείται κανένα άλλο προσωπικό στοιχείο πέρα από εκείνα που είναι απαραίτητα τόσο για την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης, όσο και την διεξαγωγής συμπερασμάτων με σκοπό την βελτίωση των υπηρεσιών της Γραμμής
  • Ο χειρισμός των θεμάτων διέπεται πάντα από σεβασμό στην προσωπικότητα, την διαφορετικότητα και στα δικαιώματα του ανθρώπου που καλεί. 
Σε ποιους απευθύνεται;
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης απευθύνεται σε οποιονδήποτε νιώθει την ανάγκη να μιλήσει και να ζητήσει υποστήριξη για ζητήματα ψυχικής υγείας που απασχολούν τον ίδιο ή πρόσωπα του περιβάλλοντός του. 

Ο ρόλος του παιδιού μέσα στην οικογένεια με βάση τη σειρά γέννησης

Η σειρά γέννησης των αδερφών φαίνεται να έχει κάποια σημασία για το ρόλο του παιδιού μέσα στην οικογένεια όπως και για τις μελλοντικές προσωπικές, επαγγελματικές και συντροφικές του σχέσεις. Μπορεί τα αδέρφια να μεγαλώνουν με κοινό κώδικα ανατροφής, όπως τουλάχιστον ισχυρίζονται οι περισσότεροι γονείς, όμως το περιβάλλον που αναπτύσσεται γύρω τους είναι πολύ διαφορετικό για το καθένα, εξ 'ου και η ανάπτυξη διαφορετικών προσωπικοτήτων και ιδιοσυγκρασιών.
Ας δούμε πιο συγκεκριμένα τους ρόλους του κάθε παιδιού ξεκινώντας από το πρωτότοκο παιδί της οικογένειας.

Το πρώτο παιδί συχνά αισθάνεται πως είναι ξεχωριστό και πως φέρει σημαντική ευθύνη για τη διατήρηση της οικογενειακής ευτυχίας. Γεννιέται και δίνει στο ζευγάρι μία πρώτη και μοναδική εμπειρία. Τους κάνει γονείς, νιώθοντας έτσι ιδιαίτερα σημαντικό. Μέσα στο καινούριο αυτό πλαίσιο, λαμβάνει την αμέριστη προσοχή όλων και χτίζει τη σημαντικότητά του γύρω απ' αυτό. Δεν είναι τυχαίο που η πλειονότητα των νικητών βραβείων Νόμπελ είναι πρωτότοκα παιδιά, ο ρόλος τους συνδέεται με την ηγεσία και την επιτυχία.
Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ για παράδειγμα, Βρετανός πολιτικός, στρατιωτικός και πρωθυπουργός της χώρας του, ήταν ένας άνθρωπος με ιδιαίτερη ιδέα για τον εαυτό του και τις ευθύνες του. Αναφέρουν για το πρόσωπό του: « Ήταν μία προσωπικότητα διαμορφωμένη σε ηρωικές προδιαγραφές. Μια τερατώδης σύνθεση θάρρους, ενεργητικότητας, φαντασίας, επιμονής, κλπ».
Εκείνο που πρέπει να σημειώσουμε μιλώντας για τα πρωτότοκα παιδιά είναι οι προσδοκίες των γονιών απέναντί τους. Αυτές λειτουργούν άλλοτε θετικά, δημιουργώντας κίνητρο στο παιδί να ανταποκριθεί στις ιδιαίτερα υψηλές προσδοκίες, κι άλλοτε αρνητικά, προσδίδοντας στο παιδί το βάρος να κάνει κάτι που ενδεχομένως δεν του ταιριάζει ή την ενοχή όταν δεν καταφέρει να επιβεβαιώσει τη θέση του μέσα από τα μάτια των γονιών του.


Το μεσαίο παιδί, από την άλλη πλευρά, χρειάζεται να παλέψει για να αποκτήσει ένα ρόλο στην οικογένεια, εκτός κι αν είναι το μοναδικό αγόρι ή κορίτσι από τα αδέρφια του. Ένα μεσαίο παιδί μπορεί να γλιτώσει από τις πιέσεις που ασκούνται προς τα μεγαλύτερα ή μικρότερα παιδιά, αλλά πρέπει να προσπαθήσει ιδιαίτερα για να το προσέξουν. Ενδέχεται να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση βάση του ότι το πρώτο παιδί λαμβάνει όλη τη δόξα , ενώ εκείνο παραμένει «μετέωρο». Βέβαια, όντας φορτωμένο με λιγότερες προσδοκίες από την οικογένεια, το μεσαίο παιδί αναπτύσσει μεγαλύτερη αυτονομία και καλή κοινωνική ζωή. Ιδιαίτερο γνώρισμα του μεσαίου παιδιού είναι ότι διαμορφώνει τη συμπεριφορά του με τέτοιο τρόπο ώστε να αντιπαρατεθεί στο πρωτότοκο παιδί, με αποτέλεσμα να βρίσκεται σε ένα συνεχή αγώνα διεκδίκησης της προσοχής, κι έτσι να παραμελεί τη δόμηση της πολύ προσωπικής του ταυτότητας.


Το μικρό παιδί , αισθάνεται συνήθως περισσότερη ανεμελιά, το βαραίνουν λιγότερο οι οικογενειακές ευθύνες, και τρέφει λιγότερο σεβασμό για την εξουσία και τις συμβατικότητες. Είναι το παιδί που μαθαίνει να λαμβάνει επιείκεια και φροντίδα και μένει για πάντα το «μικρό» της οικογένειας. Οι γονείς έχοντας πια μεγάλη γονική εμπειρία είναι πιο χαλαροί στην ανατροφή των μικρότερων παιδιών κι αυτό λειτουργεί σαν έναυσμα για τα παιδιά να αναπτύξουν περισσότερες κοινωνικές δεξιότητες, να είναι πιο συναισθηματικά και ενίοτε... χειριστικά. Η χαριτωμένη φυσιογνωμία τους εύκολα φέρει τη συμπάθεια όλων.


Τέλος, 
το μοναχοπαίδι, μαθαίνοντας από τη γέννησή του ό,τι και το πρωτότοκο παιδί αλλά σε ακόμα πιο έντονο βαθμό, τείνει να συμπεριφέρεται σα μεγαλύτερο από την ηλικία του και ίσως λόγω της υπερπροστατευτικότητας των γονιών του να είναι περισσότερο αγχώδες. Οι αλληλεπιδράσεις του παιδιού είναι πάντα με ενήλικες, γι' αυτό μαθαίνει να σχετίζεται με άνεση με μεγάλους, την ίδια στιγμή όμως βιώνει και μοναξιά. Οι προσδοκίες του γονιού απέναντί του είναι μη ρεαλιστικές και παραμένει για πάντα «ο εκλεκτός».


Λέγεται ότι οι γάμοι μεταξύ συντρόφων που ανήκουν στην ίδια σειρά γέννησης στην πυρηνική τους οικογένεια (πχ, 2 πρωτότοκοι ή 2 μικρά παιδιά) είναι περισσότερο πιθανό να χαρακτηρίζονται από συγκρούσεις σε σχέση με γάμους όπου η σειρά γέννησης των αδερφών δεν είναι ίδια (πχ, μία πρωτότοκη κόρη παντρεύεται ένα μικρό γιο, ή ένας μεσαίος γιος μία μοναχοκόρη κλπ). Αυτό διότι για παράδειγμα, δύο πρωτότοκοι σε ένα γάμο διεκδικούν τον ίδιο ρόλο, το ρόλο του αρχηγού μες την οικογένεια κι αυτό ενδέχεται να φέρει ένταση και συμμετρική σχέση στο ζευγάρι που ίσως δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμη.
Τα παραπάνω φυσικά, αποτελούν γενικεύσεις. Οφείλουμε να λάβουμε υπόψη μας τα πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε οικογένειας, το φύλο του κάθε παιδιού αλλά και τα χρόνια που μεσολαβούν ανάμεσα στις γεννήσεις. Έχοντας όμως την κατάλληλη πληροφορία για το οικογενειακό σύστημα, η σειρά γέννησης των αδελφών μπορεί να συνδεθεί με ιδιοσυγκρασιακά στοιχεία του παιδιού αλλά και με μαθημένους ρόλους και συμπεριφορές που ασύνειδα ή μη, κουβαλάμε στην ενήλικη ζωή μας και στις συναναστροφές μας με σημαντικά πρόσωπα.

Κονιδάκη Ελπίδα – Ψυχολόγος
InterNus - Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Ενθαρρύνοντας την αυτονομία των παιδιών

Μπορεί να φαίνεται ασήμαντο  να ρωτήσουμε ένα μικρό παιδί αν θέλει το τόστ του καλοψημένο ή όχι, όμως αν σκεφτούμε ότι πίσω από κάθε μικρή επιλογή του παιδιού, βάζουμε ένα λιθαράκι προς την υγιή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξή του, τότε ίσως να του δίναμε όλο και περισσότερο έλεγχο να ασκήσει στη δική του ζωή. Υποψιάζομαι πως δεν υπάρχει γονιός που να μη θέλει το παιδί του να γίνει υπεύθυνο, ανεξάρτητο και να λειτουργεί αυτόνομα. Ας δούμε λοιπόν μερικούς τρόπους με τους οποίους μπορούμε να το επιτύχουμε αυτό στην πρακτική μας καθημερινότητα με τα παιδιά.

      Επιτρέψτε σ τα παιδιά να κάνουν επιλογές

«Θέλεις να πιεις το χυμό σου στο γυάλινο ή στο πλαστικό ποτήρι»;

«Θέλεις να πάρεις την αντιβίωση πριν ή μετά το φαγητό;»

«Θέλεις να φορέσεις την κόκκινη ή τη μπλε φόρμα αύριο στο σχολείο»;

Ένας ενήλικας μπορεί να δει ότι πίσω από τις ερωτήσεις αυτές κρύβεται μία ψευδαίσθηση ελέγχου (αποφάσισα ότι θα πιεις το χυμό, εσύ διάλεξε το ποτήρι). Προσφέροντας στα παιδιά επιλογές για το πώς ή το πότε θα γίνει εκείνο που εμείς σα γονείς αποφασίσαμε, τις περισσότερες φορές μειώνεται η δυσαρέσκεια του παιδιού. Αυτό είναι το ένα όφελος. Το δεύτερο είναι ότι το παιδί εσωτερικεύει αισθήματα επάρκειας και μαθαίνει να λαμβάνει αποφάσεις  για ζητήματα που αφορούν στο ίδιο. Του δίνουμε με αυτόν τον τρόπο μία ευκαιρία να εμπιστεύεται την κρίση του έτσι ώστε αργότερα που θα κληθεί σαν ενήλικας να αποφασίζει για σημαντικά θέματα όπως η δουλειά του ή οι σχέσεις του να νιώθει σιγουριά και αυτοπεποίθηση.

      Δείξτε σεβασμό στην προσπάθεια και στον αγώνα που κάνει ένα παιδί

Συχνά, στην προσπάθειά μας να εμψυχώσουμε το παιδί για να κάνει κάτι του λέμε «Έλα, εύκολο είναι, δοκίμασέ το». Τότε η όποια επιτυχία του παιδιού ακυρώνεται, εφόσον κατάφερε κάτι εύκολο και η όποια αποτυχία γιγαντώνεται, εφόσον απέτυχε σε κάτι απλό. Μερικές φορές βοηθάει να σκεφτούμε ότι για ένα μικρό και άπειρο παιδί το να κάνει κάτι για πρώτη φορά (πχ. να δέσει τα κορδόνια του ή να ανεβάσει το φερμουάρ ή να ξεκλειδώσει την πόρτα) είναι πραγματικά δύσκολο και σπουδαίο και αξίζει την προσοχή μας και την κατανόησή μας.

      Μην του κάνετε πάρα πολλές ερωτήσεις

«Πού πήγες;» ,«Πώς πέρασες στο σχολείο;»,  «Τι  έκανες στο διάλειμμα;», «Τι σας είπε η δασκάλα»; Συχνά οι αμυντικές απαντήσεις που ακολουθούν είναι: «Καλά», «Ήσυχα», «Ω, άσε με ήσυχο» κλπ. Με έκπληξη θα δείτε ότι όταν σταματήσετε να βομβαρδίζετε τα παιδιά με ερωτήσεις, θα αρχίσουν να σας μιλάνε από μόνα τους και να σας μοιράζονται εμπειρίες που εκείνα θεωρούν σημαντικές.

      Αφήστε το να ανακαλύψει μόνο του τις απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτει

Όταν ένα παιδί σας κάνει μία ερώτηση, έχει ήδη μέσα του διερευνήσει την απάντηση. Αυτό που χρειάζεται από σας είναι να λειτουργήσετε σαν οδηγός ώστε να εξερευνήσει τις σκέψεις του λίγο παραπάνω. Αν πάρει έτοιμες τις απαντήσεις μπορεί να νιώσει χαζό που δεν το σκέφτηκε εκείνο ή πικραμένο. Ίσως να το βοηθήσουμε περισσότερο αν το ρωτήσουμε τι νομίζει εκείνο πάνω σ’ αυτό και έτσι να συνεχίσουμε το διάλογο.

      Ενθαρρύνετε την αναζήτηση πηγών βοήθειας έξω από το σύστημα της οικογένειας

Το να μάθει το παιδί να αναζητάει βοήθεια και έξω από την οικογένειά του είναι ένα χρήσιμο εφόδιο που θα κουβαλάει εφ’  όρου ζωής. Η γνώση ότι υπάρχει βοήθεια που μπορεί κανείς να αναζητήσει και να λάβει όταν τη χρειαστεί μειώνει τα επίπεδα εξάρτησης του παιδιού και προσδίδει ασφάλεια (πχ, βοήθεια από τη δασκάλα, από το γιατρό, από τον πωλητή κλπ).

      Σεβαστείτε τις μικρολεπτομέρειες της καθημερινής του ζωής

Το πώς ένα παιδί θα χτενίσει τα μαλλιά του, το αν κουμπώσει τα μανίκια του ή το πώς θα ξοδέψει το χαρτζιλίκι του είναι ζητήματα που αφορούν στο ίδιο το παιδί και στον προσωπικό του χώρο. Οποιαδήποτε «βίαιη» κίνηση εκ μέρους μας (το να του ζώσουμε το φανελάκι ενώ εκείνο παίζει) υπονομεύει την αυτονομία του και παραβιάζει τα σωματικά του όρια.

      Αφήστε το παιδί να απαντήσει μόνο του και μη μιλάτε μπροστά του για το ίδιο-όσο μικρό κι αν είναι

Είναι κρίμα το παιδί μας να αισθάνεται ιδιοκτησία και αντικείμενο του γονιού του. Όσο έχει λόγο και είναι παρόν, καλό είναι να του δίνουμε την ευκαιρία να εκφράζει την άποψή του σαν ένδειξη σεβασμού στην προσωπικότητά του.

      Σεβαστείτε την «ετοιμότητα» του κάθε παιδιού

Το παιδί θα κάνει κάτι όταν νιώσει συναισθηματικά και σωματικά έτοιμο κι όχι όταν το πιέσουμε ή το προτρέψουμε να το κάνει. Είναι πάρα πολύ χρήσιμο να εκφράζουμε την εμπιστοσύνη μας προς το παιδί με τη φράση «Όταν θα είσαι έτοιμος κι όταν το αποφασίσεις, είμαι σίγουρος ότι θα …». Η προσδοκία μας αυτή θα δείτε ότι λειτουργεί περισσότερο ενισχυτικά από οποιαδήποτε άλλη προτροπή.

Να θυμάστε ότι επιτρέποντας στα παιδιά να κάνουν πράγματα για τον εαυτό τους, τους δίνουμε το δικαίωμα να παλέψουν με τα δικά τους προβλήματα και να νιώσουν έτσι μέρος της λύσης. Όπως λέει κι ένα ρητό «Όταν πεινάω, τι είναι προτιμότερο:  να μου τηγανίσεις το ψάρι ή να μου μάθεις να ψαρεύω»; 

Κονιδάκη Ελπίδα – Ψυχολόγος

InterNus – Κέντρο Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας Εμμ. Καργάκης & Συνεργάτες 

Πώς επηρεάζει η κοινωνική φοβία την καθημερινή ζωή του ατόμου;

Όλοι οι άνθρωποι βιώνουμε το αίσθημα ντροπής κα του άγχους όταν βρισκόμαστε σε καινούργιες κοινωνικές καταστάσεις ή όταν πρέπει να παρευρεθούμε σε ένα μέρος γεμάτο κόσμο, αλλά μόλις ξεπεράσουμε τον αρχικό δισταγμό συνήθως βρίσκουμε την εμπειρία ευχάριστη. Επίσης, θα έχουν συμβεί στιγμές να αισθανόμαστε έντονη ανησυχία όταν πρόκειται να δώσουμε μια ομιλία ή να παρουσιάσουμε μια εργασία στον επαγγελματικό μας χώρο. Κάτι τέτοιο ασφαλώς δεν συγκαταλέγεται στις φοβίες, αλλά σε καθημερινές περιστάσεις της ζωής και σε φυσιολογικές ανθρώπινες αντιδράσεις. Το άγχος σε αυτές τις περιπτώσεις είναι μάλλον λειτουργικό, καθότι συμβάλει σε μια καλύτερη επίδοση και μας κινητοποιεί να επιτύχουμε το στόχο μας. Για τα άτομα όμως που υποφέρουν από κοινωνική φοβία αυτό το φυσιολογικό και δικαιολογημένο άγχος παίρνει άλλες διαστάσεις.


Κοινωνική Φοβία ή Κοινωνικό Άγχος


Ως φοβία θεωρείται η κάθε μη ρεαλιστική και συνήθως ακραία αντίδραση φόβου που προκαλείται αυτόματα, δεν μπορεί να ελεγχθεί με τη θέλησή μας και οδηγεί σε μια αποφευκτική συμπεριφορά. Τα άτομα που υποφέρουν από φοβίες έχουν επίγνωση της υπερβολής τους, άσχετα αν δεν μπορούν να την ελέγξουν.
Το κοινωνικό άγχος μπορεί να περιορίζεται σε ένα μόνο είδος κοινωνικών καταστάσεων (π.χ. μόνο όταν απαιτείται από το άτομο να αναλάβει δραστηριότητα μπροστά σε κοινό) ή να εμφανίζεται σε κάθε είδους κοινωνική συναναστροφή. Η κοινωνική φοβία αναφέρεται στο φόβο του ατόμου ότι θα γίνει αντικείμενο παρατήρησης και κριτικής από τους γύρω του. Το άτομο που υποφέρει από κοινωνική φοβία αισθάνεται ότι στις κοινωνικές του συναναστροφές αποτελεί το επίκεντρο της προσοχής, ότι οι γύρω του παρατηρούν και σχολιάζουν αρνητικά τα λόγια, τις πράξεις του και γενικά την παρουσία του, γεγονός που του προκαλεί άγχος και ντροπή.
Η κοινωνική φοβία συγκαταλέγεται στις αγχώδης διαταραχές. Οι σκέψεις και τα συναισθήματα αυτά είναι τόσο έντονα που μας απασχολούν πάντα σε καταστάσεις στις οποίες θεωρούμε ότι γινόμαστε αντικείμενο κριτικής και παρατήρησης από τους άλλους και τις οποίες οι άλλοι αντιμετωπίζουν με λιγότερο άγχος. Το άτομο ταράζεται πολύ στην ιδέα και φοβάται ότι θα βρεθεί σε αμηχανία από κάτι που δεν κάνει σωστά το ίδιο ή επειδή θα το σχολιάσουν οι άλλοι ακόμα κι όταν κάνει κάτι με το σωστό τρόπο. Βασικό χαρακτηριστικό των ατόμων αυτών είναι ο έντονος φόβος κριτικής και ταπείνωσης. Σκέφτεται ότι οι άλλοι θα τον παρατηρούν, θα εξετάζουν προσεκτικά κάθε του κίνηση. Αναμένει ότι θα γελοιοποιηθεί, θα υποτιμηθεί, και ότι οι άλλοι θα κάνουν προσβλητικά και αποδοκιμαστικά σχόλια και όταν μπορεί αποφεύγει αυτές τις καταστάσεις.
Συχνά ακόμα αισθάνεται θλίψη, μοναξιά και ότι είναι αποκομμένο από τους άλλους, κάτι ωστόσο φυσιολογικό και αναμενόμενο αφού και το ίδιο αποφεύγει την αλληλεπίδραση μαζί τους. Επίσης, τα άτομα με κοινωνική φοβία έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, μειωμένη αυτοπεποίθηση και αρνητική εικόνα για τον εαυτό τους. Σκέφτονται ότι δεν έχουν τις κοινωνικές δεξιότητες που οι άλλοι έχουν για να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τέτοιες καταστάσεις. Πιστεύουν ότι όλοι οι άλλοι τα καταφέρνουν καλύτερα σε διάφορους τομείς της ζωής τους ενώ για τον εαυτό τους πιστεύουν ότι κάνουν συνέχεια και μόνο λάθη, κυρίως στις συναναστροφές τους με άλλους ανθρώπους. Ωστόσο συχνά αναγνωρίζουν ότι το άγχος τους και οι φόβοι τους είναι υπερβολικοί αλλά παραβλέπουν τις εμπειρίες στις οποίες τα έχουν καταφέρει εξίσου καλά με τους άλλους και εμμένουν στις ίδιες δυσλειτουργικές και στρεσογόνες σκέψεις.


Υπάρχουν 2 κατηγορίες κοινωνικής φοβίας .

Η πρώτη κατηγορία είναι η ειδική κοινωνική φοβία όπου το άτομο φοβάται να προβεί σε συγκεκριμένες δραστηριότητες, όταν το παρατηρούν άλλα πρόσωπα, π.χ. πολλά άτομα αποφεύγουν να τρώνε μπροστά σε τρίτους, να γράφουν, να μιλάνε μπροστά σε κοινό, να απευθύνονται σε άτομα κύρους κ.α. Η δεύτερη κατηγορία είναι η γενικευμένη κοινωνική φοβία όπου το άτομο φοβάται την κριτική από τρίτους σε μια πληθώρα καταστάσεων της καθημερινής ζωής.
Η κοινωνική φοβία παρατηρείται συχνά τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες. Έρευνες δείχνουν ότι 3% ως 13% των ανθρώπων εμφανίζουν αυτή τη διαταραχή κατά την διάρκεια της ζωής τους. Τις περισσότερες φορές η κοινωνική φοβία εμφανίζεται στις ηλικίες από 5 έως 13 χρονών, ωστόσο αρκετές φορές εμφανίζεται και μετά τα 25 χρόνια.

Οι Αιτίες Εκδήλωσης της Κοινωνικής Φοβίας
• Τραυματικά γεγονότα. Το άτομο σκέφτηκε ή παρατήρησε ότι οι άλλοι φέρονται υποτιμητικά σε αυτό κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας με αποτέλεσμα να αξιολόγησε ως αρνητική την εμπειρία και έκτοτε να αποφεύγει παρόμοιες καταστάσεις.
• Μίμηση προτύπων. Το άτομο έμαθε να φοβάται ορισμένες καταστάσεις παρατηρώντας τις αντιδράσεις και υιοθετώντας τις αντιλήψεις άλλων προσώπων κυρίως εκείνων που θεωρεί σημαντικά στη ζωή του.
• Υπάρχουν ενδείξεις ότι παίζουν ρόλο, μεταξύ άλλων παραγόντων, και η γονιδιακή προδιάθεση του ατόμου
Συνήθη Συμπτώματα
Όταν ένα άτομο εκτίθεται στο φοβικό του αντικείμενο ή σε μια φοβική του κατάσταση, τότε παρατηρούνται μία σειρά από σωματικές, συμπεριφοριστικές γνωστικές και συναισθηματικές αντιδράσεις, όπως ακριβώς και σε μία έντονη κρίση άγχους/πανικού. Με άλλα λόγια, το σώμα καλείται να βρίσκεται σε πλήρη ετοιμότητα και να είναι προετοιμασμένο για άμεση αποφυγή και φυγή.
Συνεπώς, κάθε φορά που το άτομο εκτίθεται κοινωνικά εκδηλώνει συγκεκριμένες:
Σωματικές αντιδράσεις: όπως το κοκκίνισμα του προσώπου, η ναυτία ,ο εμετός, η συχνουρία, η ταχυκαρδία, η εφίδρωση, ο κόμπος στο λαιμό, οι κράμπες στο στομάχι και αδυναμία ελέγχου της αναπνοής.
Συμπεριφοριστικές αντιδράσεις: πχ η αποφυγή ή η φυγή από την κατάσταση που προκαλεί φόβο
Γνωστικές αντιδράσεις: πχ σκέψεις του τύπου «Τώρα θα πεθάνω», «Θα λιποθυμήσω μέσα στον κόσμο και θα γίνω ρεζίλι» κ.ά.
Συναισθηματικές αντιδράσεις: Κινητοποιούνται πολλά και επώδυνα συναισθήματα όπως φόβος, θυμός, απόγνωση κ.ά.
Όταν τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται σε συνάρτηση με καθημερινές καταστάσεις που δεν είναι αλλά βιώνονται ως «απειλητικές», τότε η ψυχική οδύνη είναι μεγάλη. Η κοινωνική φοβία μπορεί να συνυπάρχει με κατάθλιψη ,διαταραχή πανικού και άλλες φοβίες
Πώς Αντιμετωπίζεται;
Ο πιο αποτελεσματικός και ενδεδειγμένος τρόπος για την αντιμετώπιση της κοινωνικής φοβίας είναι η Γνωσιακή - Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία. Η Γνωσιακή - Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία αφορά στην τροποποίηση τόσο του τρόπου σκέψης του ατόμου όσο και της συμπεριφοράς του.
Σχετικά με τον τρόπο σκέψης του το άτομο θα προσπαθήσει με την βοήθεια του ψυχολόγου, να αντικαταστήσει τις δυσλειτουργικές σκέψεις του, με ρεαλιστικές σκέψεις, στηριζόμενες στην αντικειμενική πραγματικότητα. Μέσα από τη Γνωσιακή - Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία γίνεται προσπάθεια να αναδομηθεί η αντίληψη του ατόμου ότι οι γύρω του το κρίνουν και το παρατηρούν διαρκώς.
Στόχος είναι να συνειδητοποιήσει το άτομο ότι αυτή του η αντίληψη δεν είναι ρεαλιστική και να την αντικαταστήσει με μια αντίληψη που να ανταποκρίνεται στην αντικειμενική πραγματικότητα, μια ρεαλιστική δηλαδή αντίληψη.
Η Γνωσιακή - Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα τόσο στις σκέψεις, όσο και στη συμπεριφορά του ατόμου. Μέσα από τη θεραπεία το άτομο μαθαίνει τεχνικές ώστε να αντιμετωπίσει το πρόβλημά του με επιτυχία. .

Ζησίμου Βασιλική - Σύμβουλος ψυχικής υγείας

InterNus - Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας