header-ps1

ΓΡΑΜΜΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ 2810390708

Η επίδραση της κοινωνικο- οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία είναι αξιοσημείωτη. Η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία,  η υπερχρέωση και η στεγαστική αβεβαιότητα αποτελούν ενδεικτικές καταστάσεις της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας, που συντελούν στην ενίσχυση ενός γενικευμένου αισθήματος  ανασφάλειας, αβοηθησίας και αβεβαιότητας. Εν μέσω τέτοιων περιόδων έχει παρατηρηθεί το εξής «παράδοξο»: Ενώ οι απαιτήσεις σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας αυξάνονται, εξαιτίας των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες, η παροχή τους μειώνεται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι τηλεφωνικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας συχνά καλούνται να καλύψουν αυτό το κενό, η απήχηση των οποίων είναι ευρεία κυρίως λόγω του χαμηλού τους κόστους, της εύκολης πρόσβασης καθώς και της διασφάλισης της ανωνυμίας. Η τηλεφωνική συνομιλία λοιπόν, λειτουργεί αφενός ως μέσο αποφόρτισης εντάσεων και αφετέρου ως κανάλι διοχέτευσης επιστημονικά έγκυρων πληροφοριών σχετικά με ζητήματα που άπτονται της ψυχικής υγείας με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ψυχοπαθολογίας που πιθανόν να αναδύεται.
 
Λαμβάνοντας υπόψιν τα προαναφερθέντα και διαπιστώνοντας την έλλειψη τέτοιου είδους υπηρεσιών στην τοπική κοινωνίας της Κρήτης, η Ο.Ε.Β.Ε.Ν.Η προέβη το 2012 στην σύσταση της Γραμμής Ψυχολογικής Υποστήριξης (2810-390708). Παρά το γεγονός πως ο αρχικός σχεδιασμός της Γραμμής αφορούσε στα μέλη της ομοσπονδίας και στις οικογένειες αυτών, στα χρόνια λειτουργίας της υπηρεσίας, αναδείχθηκε η ανάγκη εξυπηρέτησης αιτούντων υποστήριξης τόσο από της ευρύτερη κοινωνίας της Κρήτης, όσο και από τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο.
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, 10:00 – 14:00, με αστική χρέωση από σταθερά και κινητά. Στελεχώνεται από ψυχολόγο και διασφαλίζεται το απόρρητο των συνομιλιών. 
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης παρέχει: 
  • Ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη 
  • Συμβουλευτική
  • Επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση γύρω από ζητήματα που αφορούν στην ψυχική υγεία και ασθένεια
  • Ενημέρωση και πιθανή παραπομπή σε Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας για περαιτέρω βοήθεια
Αρχές λειτουργίας της Γραμμής
  • Οι συνομιλίες δεν καταγράφονται και είναι εμπιστευτικές.
  • Δεν ζητείται κανένα άλλο προσωπικό στοιχείο πέρα από εκείνα που είναι απαραίτητα τόσο για την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης, όσο και την διεξαγωγής συμπερασμάτων με σκοπό την βελτίωση των υπηρεσιών της Γραμμής
  • Ο χειρισμός των θεμάτων διέπεται πάντα από σεβασμό στην προσωπικότητα, την διαφορετικότητα και στα δικαιώματα του ανθρώπου που καλεί. 
Σε ποιους απευθύνεται;
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης απευθύνεται σε οποιονδήποτε νιώθει την ανάγκη να μιλήσει και να ζητήσει υποστήριξη για ζητήματα ψυχικής υγείας που απασχολούν τον ίδιο ή πρόσωπα του περιβάλλοντός του. 

ΑΓΧΟΣ

Το άγχος προέρχεται από το ρήμα άγχω που σημαίνει πνίγω (σφίγγω πιεστικά στο λαιμό). Αυτό είναι το γενικότερο αίσθημα που αναφέρουν οι περισσότεροι άνθρωποι όταν βιώνουν μια περίοδο παρατεταμένου άγχους.
Όλοι σχεδόν αισθανόμαστε άγχος κάποια στιγμή στη ζωή μας, τόσο οι ενήλικες όσο και τα παιδιά. Το άγχος είναι ένα λειτουργικό συναίσθημα, το οποίο συχνά μας διευκολύνει στην αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων οι οποίες απαιτούν συγκέντρωση, αποτελεσματικότητα και δεξιότητες. Το άγχος επίσης, μπορεί να μας βοηθήσει σε περιπτώσεις μιας επικείμενης απώλειας, προετοιμάζοντάς μας έτσι για το δύσκολο και τραυματικό γεγονός. Επιπρόσθετα, λειτουργεί βοηθητικά ως ένας παράγοντας κινητοποίησης προκειμένου να επιτύχουμε κάποιες αλλαγές στη ζωή μας και να ικανοποιήσουμε ανώτερες βασικές μας ανάγκες στην πορεία της αυτοπραγμάτωσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις συναντάται συνήθως με τον όρο υπαρξιακό άγχος.
Όταν όμως το βίωμα του άγχους είναι υπερβολικό σε ένταση, δυσανάλογο σε σχέση με το ερέθισμα που το προκαλεί και επίμονο στο χρόνο, τότε ενδέχεται να χάσει τη λειτουργικότητά του και να μετατραπεί σε στοιχείο που παρεμποδίζει την ομαλή προσαρμογή του ατόμου. Για παράδειγμα μειώνεται η αποδοτικότητα του ατόμου στην καθημερινότητά του σε τομείς όπως η εργασία, οι κοινωνικές εκδηλώσεις κ.α. Έτσι, αντί να προετοιμάζει τον οργανισμό για την αντιμετώπιση της δύσκολης κατάστασης, τον προτρέπει στην αποφυγή της. Το αποτέλεσμα της συνεχούς αποφυγής των αγχογόνων καταστάσεων είναι η κορύφωση και η γενίκευση του άγχους ακόμα και όταν απουσιάζουν τα ερεθίσματα που το προκαλούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις αποτελεί ένδειξη κάποιας αγχώδους διαταραχής είτε γενικευμένης είτε συνδεόμενης με συγκεκριμένες καταστάσεις. Οι αγχώδεις διαταραχές είναι οι συχνότερες ψυχικές διαταραχές στο γενικό πληθυσμό με ποσοστό συχνότητας 3,5 %. Μερικές από τις πιο συχνές αγχώδεις διαταραχές είναι η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, η διαταραχή πανικού και η αγοραφοβία, η ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή κ.α.

Στις αγχώδεις διαταραχές παρατηρούνται συναισθηματικά ή ψυχικά συμπτώματα, όπως:
- υπερένταση,
- αναστάτωση,
- εκνευρισμός,
- δυσφορία,
- αγωνία,
- αίσθημα ότι κάτι κακό θα συμβεί

και σωματικά συμπτώματα, όπως:
- εφίδρωση,
- ζάλη,
- τρέμουλο,
- πόνος ή πλάκωμα στο στήθος,
- δύσπνοια,
- μυρμήγκιασμα,
- μουδιάσματα,
- ναυτία κ.α.
Με αυτόν τον τρόπο μας προειδοποιεί το σώμα μας ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι ο τρόπος με τον οποίο έχουμε οργανώσει την καθημερινότητά μας και ο τρόπος που σκεφτόμαστε και αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες μας φαίνεται να μην είναι λειτουργικός.

Το παθολογικό άγχος μπορεί να οφείλεται σε έναν συνδυασμό διαφορετικών παραγόντων όπως η ιδιοσυγκρασία του ατόμου, οι προηγούμενες εμπειρίες και τραυματικά γεγονότα στη ζωή (για παράδειγμα στην παιδική ηλικία «το άγχος αποχωρισμού»), το στρεσογόνο περιβάλλον, διάφοροι εκλυτικοί παράγοντες (για παράδειγμα περιβάλλον με πολλές εντάσεις ή οι καταστάσεις που βιώνει το άτομο στην καθημερινότητα στις οποίες αισθάνεται ότι δεν έχει τον έλεγχο). Υπάρχουν όμως και παράγοντες οι οποίοι συντηρούν και διαιωνίζουν το αίσθημα του άγχους. Για παράδειγμα, μπορεί το άτομο να βιώσει μια περίοδο με έντονο άγχος το οποίο μπορεί να προκαλέσει διάφορα σωματικά συμπτώματα όπως δύσπνοια ή πόνους στο στήθος. Στην συνέχεια, η παρατήρηση των συμπτωμάτων από το ίδιο το άτομο μπορεί να συνδεθεί με περισσότερο φόβο και άγχος το οποίο με τη σειρά του είναι πιθανό να συμβάλλει στη διατήρηση των συμπτωμάτων, αποκτώντας έτσι τη μορφή ενός φαύλου κύκλου, με τα συμπτώματα (ψυχολογικά και σωματικά) συνεχώς να κλιμακώνονται καθιστώντας το άτομο ανήμπορο να λειτουργήσει στην καθημερινότητά του. Στη προέκταση αυτής της διαδικασίας το άτομο είναι πιθανό να βιώσει επεισόδια με έντονα συμπτώματα όπως σωματικά, τα οποία είναι αυτά που θα του προκαλέσουν έντονο φόβο και ψυχολογικά, τα οποία είναι γνωστά με τον όρο κρίση πανικού.
Στις περισσότερες των περιπτώσεων όμως, η επίσκεψη σε έναν ειδικό μπορεί να βοηθήσει και μέσα από μία εξειδικευμένη αντιμετώπιση της αγχώδους διαταραχής τα συμπτώματα σταδιακά να υποχωρήσουν και το άτομο να γίνει περισσότερο λειτουργικό στην καθημερινότητά του. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση είναι αποδοτική σε ένα μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων που εμφανίζουν αγχώδεις διαταραχές. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις πολύ θετικά αποτελέσματα έχει και ο συνδυασμός ψυχοθεραπείας και της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής. Όσον αφορά την ψυχοθεραπεία, εξαιρετικά αποδοτικό είναι το μοντέλο της Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας θέτοντας ως πρώτο σημαντικό βήμα την ανίχνευση των αρχικών ερεθισμάτων που πυροδοτούν το άγχος και την εκπαίδευση των θεραπευόμενων στην αυτοπαρατήρηση τους. Στη συνέχεια οι θεραπευόμενοι μαθαίνουν να ανακαλύπτουν τη σχέση ανάμεσα στις σκέψεις και το άγχος τους. Κύριος στόχος της Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας είναι να βοηθήσει τους θεραπευόμενους να δημιουργήσουν περισσότερο ισορροπημένες προοπτικές και να ερμηνεύουν όλες τις νέες καταστάσεις που συναντούν με αντικειμενικότητα, αναδομώντας τη δική τους θεώρηση του κόσμου. Τέλος, τα αποτελέσματα της θεραπείας τείνουν να είναι ακόμη καλύτερα όταν συνδυάζονται και με διάφορες τεχνικές χαλάρωσης, όπως η διαφραγματική αναπνοή, η προοδευτική μυϊκή χαλάρωση, οι ευχάριστες νοερές εικόνες κ.α.

ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΖΟΥΝ

Οι αρνητικές παγιωμένες απόψεις και καταχωρήσεις που έχουμε για τον εαυτό μας και τη ζωή επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ψυχολογική μας κατάσταση, την καθημερινή μας λειτουργικότητα και τις κοινωνικές μας σχέσεις. Για να ανατρέψουμε αυτές τις περιοριστικές για την εξέλιξη μας πεποιθήσεις θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την κοινή λογική, να μάθουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους άλλους και να ασκηθούμε στο να παρατηρούμε τον εσωτερικό μας διάλογο και να τον αναπτύσσουμε χρησιμοποιώντας πιο ορθολογικά επιχειρήματα. Μια πιο ευνοϊκή κρίση για τον εαυτό και τις δυνατότητες μας πυροδοτεί μια σειρά χρήσιμων αλλαγών στη σκέψη, τη συμπεριφορά και τη καθημερινή μας δραστηριότητα έτσι ώστε να αντλήσουμε περισσότερη ικανοποίηση από τη ζωή.

- Πως θα καταφέρω να γίνω αγαπητός/ή και αποδεκτός/ή απ’ όλους τους ανθρώπους με τους οποίους συναναστρέφομαι;

Είναι ασφαλώς ικανοποιητικό να νιώθει κανείς την αγάπη και την αποδοχή των γύρω του αλλά δεν είναι απαραίτητη συνθήκη για να νιώθει κάποιος καλά με τον εαυτό του. Η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, η διάθεση και η ικανοποίηση μας απ’τη ζωή πρέπει να πηγάζει από μέσα μας, να είναι κατά το δυνατόν σταθερή και να μην επηρεάζεται καθοριστικά από τις απόψεις και τις συμπεριφορές των άλλων. Άλλωστε, αυταπόδεικτα, ο πιο οικείος και σημαντικός άνθρωπος για εμάς είναι, ή θα έπρεπε να είναι, ο εαυτός μας.

-  Γιατί δεν νιώθω ποτέ ικανοποιημένος/ή παρά τις συνεχείς προσπάθειες μου να πετύχω;

Η ειλικρινής προσπάθεια που καταβάλουμε για να πετύχουμε τους στόχους μας είναι από μόνη της σημαντική πηγή ικανοποίησης. Για να βελτιώσουμε τους ψυχολογικούς παράγοντες που μας επηρεάζουν θα πρέπει να γίνουμε πιο ανεκτικοί με τον εαυτό μας, να του συγχωρούμε το λάθος, ακόμα και την περιστασιακή αποτυχία, να τον σεβόμαστε και να τον εκτιμούμε ανεξάρτητα απ’τα αποτελέσματα των προσπαθειών μας σε κάθε στίβο. Προσπαθούμε συνεχώς για το καλύτερο χωρίς να καταπιεζόμαστε και να αυτοτιμωρούμαστε.

- Πώς να νιώσω χαρά όταν όλοι γύρω μου με αδικούν, με κατακρίνουν και βάζουν εμπόδια στο δρόμο μου;

Είναι σημαντικό να μην μας καταβάλουν οι αρνητικές επιρροές των άλλων καθώς δεν είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε τις δικές τους στάσεις και πεποιθήσεις. Μπορούμε, ωστόσο, να ελέγξουμε τις δικές μας αρνητικές πεποιθήσεις, τη στάση μας απέναντι στη ζωή και κάνοντας το καλύτερο κάθε φορά, ενεργώντας αισιόδοξα και δυναμικά, να απολαύσουμε μια πλήρη ζωή. Σύμμαχος μας σε αυτό είναι ο εαυτός μας και οι θετικοί άνθρωποι γύρω μας.

-  Γίνεται να αισθάνομαι ασφαλής και αισιόδοξος/ή, όταν είμαι πάντα μόνος/ή;

Είναι φυσικό να χρειάζομαι τη παρουσία και τη βοήθεια των τρίτων. Όμως θα πρέπει να αρχίσω να εμπιστεύομαι τον εαυτό μου και τη δική μου κρίση για να ξεπερνώ τις δυσκολίες. Όταν εκτιμήσω τις δικές μου δυνάμεις και στηριχτώ σε αυτές θα νιώσω μια πιο στέρεη ασφάλεια και αισιοδοξία από αυτή που συνηθίζω να αντλώ δανειζόμενος απ’τους γύρω μου.

- Γιατί έχω την αίσθηση πως πάντα οι άλλοι τα καταφέρνουν καλύτερα από εμένα;

Αυτή είναι μια αυθεντική ψευδαίσθηση. Όταν μας λείπει η αυτοπεποίθηση τείνουμε να θεωρούμε τους άλλους κατά κανόνα ικανότερους και πιο επιτυχημένους από εμάς. Αδυνατούμε να κατανοήσουμε πως και αυτοί βιώνουν τις δικές τους αποτυχίες και αντιξοότητες. Οφείλουμε να πράττουμε αυτό που μπορούμε χωρίς να αναζητούμε το τέλειο και να εκτιμούμε τον εαυτό μας για τις προσπάθειες και τις δυνατότητες του.

-  Πώς θα υποστηρίξω και θα προβάλλω τον εαυτό μου, όταν δεν τον εκτιμώ και τόσο;

Θα πρέπει να μάθω κατά βάση ποιος είμαι πραγματικά. Όταν εμβαθύνω σε αυτό τότε σίγουρα θα βρω αρκετούς λόγους για να σέβομαι και να εκτιμώ τον εαυτό μου όπως του πρέπει. Έτσι θα αυξήσω την αυτοπεποίθηση μου και επομένως θα μπορώ να υποστηρίζω και να προβάλλω τον εαυτό μου με σιγουριά και δυναμισμό.

-  Μπορώ να εκφράσω χαρά στη καθημερινότητα μου ενώ γύρω μου συμβαίνουν τόσα άσχημα πράγματα;

Το να βυθίζομαι στη θλίψη δεν βοηθά τους συνανθρώπους μου που αντιμετωπίζουν προβλήματα και σίγουρα δεν βοηθά εμένα. Για να είμαι χρήσιμος και αποτελεσματικός μπορώ να προσπαθήσω με χαρά και με βάση τις δυνατότητες μου να είμαι διαθέσιμος στις ανάγκες τους χωρίς να φθείρω τον εαυτό μου. Η εμπιστοσύνη στον εαυτό μου και τους γύρω μου είναι το πρώτο βήμα για την υπέρβαση των δυσκολιών.

- Μπορώ να φτιάξω ένα ικανοποιητικό παρόν και ένα ιδανικό μέλλον, όταν το παρελθόν μου είναι τόσο απογοητευτικό;

Έχει μεγάλη σημασία το πώς χρησιμοποιούμε τα διδάγματα και τις εμπειρίες του παρελθόντος για να βελτιώσουμε το παρόν μας. Τα όσα δυσάρεστα μας συνέβησαν κατά το παρελθόν, δεν επιτρέπεται να καθορίζουν το ποιοι είμαστε και πως δρούμε στο τώρα. Αντιθέτως αποτελούν επιπρόσθετες χρήσιμες πηγές πληροφοριών για εμάς ώστε να μην επαναλάβουμε τα ίδια λάθη και να εξελιχθούμε ως άτομα και να βελτιώσουμε την καθημερινότητά μας. Καλό είναι να κατανοήσουμε τον παρελθοντικό εαυτό μας και να αφήσουμε πίσω ότι μας βαραίνει.

-  Πόση προσπάθεια χρειάζεται για να γίνει κανείς ιδανικός σύντροφος, γονέας, φίλος, άνθρωπος;

Η διαρκής αναζήτηση του ιδανικού εαυτού μας αγχώνει και μας αποσπά απ’το βίωμα των σημαντικών εμπειριών της καθημερινότητας. Άλλωστε η τελειότητα είναι στόχος ανέφικτος και ουτοπικός και όποιος την επιδιώκει ακόρεστα τελικά θα νιώσει ένα βαθύ αίσθημα ματαίωσης και απογοήτευσης. Το να κάνουμε το καλύτερο δυνατό υπό τις υπάρχουσες συνθήκες και κυρίως το να προσπαθούμε έντιμα για να βελτιωθούμε είναι η αυθεντική πηγή της ικανοποίησης και της ισορροπίας.

-  Γιατί να σκέφτομαι τα σημαντικά θέματα για μένα, αφού όταν το κάνω πιέζομαι και στεναχωριέμαι;

Αν δεν αναγνωρίσω και δεν αντιμετωπίσω υπεύθυνα τα προβλήματα μου, κανείς άλλος δεν θα το κάνει για μένα και εκείνα δεν πρόκειται να εξαφανιστούν από μόνα τους. Εάν όμως ασκηθώ να τα χειρίζομαι συστηματικά θα μειωθεί η πίεση που συσσωρεύεται μέσα μου και δεν θα μου φαίνεται αυτή η διαδικασία τόσο επίπονη. Είναι κρίσιμο να αντιλαμβάνομαι όλες τις υπάρχουσες δυσκολίες στις πραγματικές τους διαστάσεις.

Ραμπαλάκος Γιάννης,

Ψυχολόγος,

Ηράκλειο Κρήτης

Σύνδρομο εργασιακής εξουθένωσης (burnout)

             Πολλοί ειδικοί θεωρούν αυτή τη συχνά παρατηρούμενη επαγγελματική εξάντληση ως τη ‘’ψυχική νόσο της εποχής΄΄. Στις βιομηχανοποιημένες κοινωνίες της ανοιχτής παγκόσμιας αγοράς, αρκετοί επαγγελματίες γίνονται τα ‘’θύματα’’ των επαγγελματικών προσδοκιών τους αλλά και των σύγχρονων εργασιακών συνθηκών.

           Ο όρος ‘’επαγγελματική εξουθένωση’’ (burnout) εκφράζει την επιμένουσα ψυχοσωματική καταπόνηση του εργαζόμενου και την εξάντληση κάθε προσωπικού ψυχοσυναισθηματικού αποθέματος κατά τη προσπάθεια προσαρμογής και ανταπόκρισης στις απαιτήσεις της επαγγελματικής του δραστηριότητας. Ο πάσχων εργαζόμενος συνήθως εργάζεται διαρκώς σε έντονους ρυθμούς και κάτω από πίεση, ενώ δεν έχει καλές σχέσεις με τους συναδέλφους του, δεν ικανοποιείται με τα όσα του δίνει η δουλειά (αμοιβή, ηθική ενίσχυση, κοινωνική αναγνώριση), χάνει τη δημιουργικότητα του, σταδιακά και την αποδοτικότητα του και τελικώς χάνει κάθε κίνητρο επαγγελματικής εξέλιξης. Συνήθως αυτός ο επαγγελματίας έχει μπει με μεγάλες προσδοκίες στον εργασιακό στίβο, τις οποίες βλέπει να διαψεύδονται.

           Ο επαγγελματίας που βρίσκεται σ’αυτή τη ψυχολογική κατάσταση εμφανίζει περιοδικά ποικίλα συμπτώματα και δυσλειτουργίες στη καθημερινότητα του. Κάποια από αυτά πιθανά να μονιμοποιηθούν ως σταθερά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, εάν ο ίδιος δεν τα αναγνωρίσει και δεν τα αντιμετωπίσει εγκαίρως με τη βοήθεια ειδικού.

         Το άτομο με το συγκεκριμένο ψυχολογικό προφίλ πιθανώς να εμφανίσει τάσεις κοινωνικής απόσυρσης, αποπροσωποποίηση, ευερεθιστότητα, εκρήξεις θυμού, μόνιμη κόπωση, μείωση του ενδιαφέροντος για τη ζωή και συνακόλουθη κατάθλιψη, έντονο και επίμονο στρες. Συχνά χάνει την αυτοπεποίθηση του, σταματά να σχεδιάζει το αύριο και να θέτει νέους στόχους. Η ψυχοσυναισθηματική του κατάσταση επηρεάζει τις διαπροσωπικές του σχέσεις, την κοινωνικότητα και τη σεξουαλικότητα του, ενώ εμφανίζει και σωματικά συμπτώματα όπως κεφαλαλγίες, υψηλή πίεση, γαστρεντερολογικά προβλήματα και δυσλειτουργίες στη ποιότητα του ύπνου και στη λήψη τροφής και ουσιών (συχνή η κατάχρηση αλκοόλ και χαπιών).

         Για να αντιμετωπιστεί η εργασιακή εξουθένωση πρέπει να αναγνωριστεί απ’τον ίδιο τον πάσχοντα, o οποίος και θα αποφασίσει να δράσει για να απαλλαγεί απ’ το ψυχολογικό φορτίο. Αφού παραδεχτεί το πρόβλημα θα πρέπει να το ανακοινώσει στο άμεσο περιβάλλον του και εάν είναι υπάλληλος, να το αναφέρει στον οργανισμό όπου εργάζεται. Εάν ο ενδιαφερόμενος επιθυμεί να αφήσει πίσω του αυτή τη παθογόνα κατάσταση θα πρέπει να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στη προσωπική και κοινωνική του ζωή και να επανασυνδεθεί με τα πρόσωπα και τις δραστηριότητες που τον τροφοδοτούσαν κάποτε με ευχάριστα συναισθήματα. Ακόμη θα πρέπει να αναζητήσει στήριξη για αυτό το σημαντικό νέο βήμα από συναδέλφους, φίλους και οικογένεια .

Ραμπαλάκος Γιάννης – Ψυχολόγος