header-ps1

ΓΡΑΜΜΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ 2810390708

Η επίδραση της κοινωνικο- οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία είναι αξιοσημείωτη. Η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία,  η υπερχρέωση και η στεγαστική αβεβαιότητα αποτελούν ενδεικτικές καταστάσεις της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας, που συντελούν στην ενίσχυση ενός γενικευμένου αισθήματος  ανασφάλειας, αβοηθησίας και αβεβαιότητας. Εν μέσω τέτοιων περιόδων έχει παρατηρηθεί το εξής «παράδοξο»: Ενώ οι απαιτήσεις σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας αυξάνονται, εξαιτίας των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες, η παροχή τους μειώνεται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι τηλεφωνικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας συχνά καλούνται να καλύψουν αυτό το κενό, η απήχηση των οποίων είναι ευρεία κυρίως λόγω του χαμηλού τους κόστους, της εύκολης πρόσβασης καθώς και της διασφάλισης της ανωνυμίας. Η τηλεφωνική συνομιλία λοιπόν, λειτουργεί αφενός ως μέσο αποφόρτισης εντάσεων και αφετέρου ως κανάλι διοχέτευσης επιστημονικά έγκυρων πληροφοριών σχετικά με ζητήματα που άπτονται της ψυχικής υγείας με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ψυχοπαθολογίας που πιθανόν να αναδύεται.
 
Λαμβάνοντας υπόψιν τα προαναφερθέντα και διαπιστώνοντας την έλλειψη τέτοιου είδους υπηρεσιών στην τοπική κοινωνίας της Κρήτης, η Ο.Ε.Β.Ε.Ν.Η προέβη το 2012 στην σύσταση της Γραμμής Ψυχολογικής Υποστήριξης (2810-390708). Παρά το γεγονός πως ο αρχικός σχεδιασμός της Γραμμής αφορούσε στα μέλη της ομοσπονδίας και στις οικογένειες αυτών, στα χρόνια λειτουργίας της υπηρεσίας, αναδείχθηκε η ανάγκη εξυπηρέτησης αιτούντων υποστήριξης τόσο από της ευρύτερη κοινωνίας της Κρήτης, όσο και από τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο.
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, 10:00 – 14:00, με αστική χρέωση από σταθερά και κινητά. Στελεχώνεται από ψυχολόγο και διασφαλίζεται το απόρρητο των συνομιλιών. 
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης παρέχει: 
  • Ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη 
  • Συμβουλευτική
  • Επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση γύρω από ζητήματα που αφορούν στην ψυχική υγεία και ασθένεια
  • Ενημέρωση και πιθανή παραπομπή σε Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας για περαιτέρω βοήθεια
Αρχές λειτουργίας της Γραμμής
  • Οι συνομιλίες δεν καταγράφονται και είναι εμπιστευτικές.
  • Δεν ζητείται κανένα άλλο προσωπικό στοιχείο πέρα από εκείνα που είναι απαραίτητα τόσο για την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης, όσο και την διεξαγωγής συμπερασμάτων με σκοπό την βελτίωση των υπηρεσιών της Γραμμής
  • Ο χειρισμός των θεμάτων διέπεται πάντα από σεβασμό στην προσωπικότητα, την διαφορετικότητα και στα δικαιώματα του ανθρώπου που καλεί. 
Σε ποιους απευθύνεται;
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης απευθύνεται σε οποιονδήποτε νιώθει την ανάγκη να μιλήσει και να ζητήσει υποστήριξη για ζητήματα ψυχικής υγείας που απασχολούν τον ίδιο ή πρόσωπα του περιβάλλοντός του. 

Σχέσεις Εξάρτησης

Συχνά στο οικογενειακό περιβάλλον, στις ερωτικές και φιλικές σχέσεις συναντάμε άτομα που δεν μπορούν να ζήσουν, χωρίς την παρουσία αυτών των ανθρώπων που ονομάζουν μέρος του εαυτού τους ή που δεν κάνουν τίποτα με ευχαρίστηση, αν αυτοί δεν συμφωνούν με την επιλογή τους, εκδηλώνουν νοσηρή εξάρτηση από τα αγαπημένα τους πρόσωπα, όπου πιο συγκεκριμένα ονομάζεται συναισθηματική εξάρτηση.
Η συναισθηματική εξάρτηση είναι μία ψυχική κατάσταση, κατά την οποία δύο ή περισσότερα άτομα χάνουν τα όρια μεταξύ του εαυτού τους και του άλλου, με τον οποίο σχετίζονται και δεν μπορούν να διακρίνουν τι είναι δικό τους και τι όχι. Χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της κατάστασης είναι να μπερδεύουν τις επιθυμίες τους με τις επιθυμίες του άλλου ή τα συναισθήματά τους με τα συναισθήματα του άλλου.
Η επιθυμία του αγαπημένου προσώπου γίνεται δική τους επιθυμία, ενώ παράλληλα φορτώνονται και τα δικά του συναισθήματα, τα οποία στην καλύτερη περίπτωση είναι φόβοι, αγωνίες, στεναχώριες, ενώ στη χειρότερη είναι συμπλέγματα προσωπικής φύσης, τα οποία ασφαλώς ενέχουν ψυχολογικά τραύματα και εσωτερικές συγκρούσεις ποικίλου περιεχομένου. Η συναισθηματική εξάρτηση γίνεται αιτία ψυχικών επιμολύνσεων, οι οποίες φυσικά εκθέτουν σε διάφορους κινδύνους τον καθένα από μας.
Η υγιής εξάρτηση της αγάπης όμως είναι διαφορετική από την συναισθηματική εξάρτηση. Κάποια άτομα αναπτύσσουν εξαρτημένη προσωπικότητα. Κάτι που μπορεί να οφείλεται σε ένα δυσλειτουργικό οικογενειακό περιβάλλον όπου μεγάλωσαν με απόντες ή απορριπτικούς γονείς που δεν τους πρόσφεραν την αποδοχή και συναισθηματική ασφάλεια που χρειάζονταν καθώς σε συναισθηματικά κενά του ίδιου του ατόμου, στην έλλειψη αυτοπεποίθησης και κατ' επέκτασην σε χαμηλή αυτοεκτίμηση .
Ο άνθρωπος με εξαρτημένη προσωπικότητα έχει την βαθιά πεποίθηση ότι δεν μπορεί να πορευτεί μόνος. Δεν έχει μάθει να καλύπτει τις βασικές του συναισθηματικές ανάγκες αυτόνομα και βασίζεται αποκλειστικά στους άλλους για να πετύχει μια εσωτερική ισορροπία. Δεν αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και έχει παθητική στάση στην αντιμετώπιση πρακτικών προβλημάτων, ζητώντας από τους άλλους να τα λύσουν γι' αυτόν. Φοβάται τη μοναξιά και θα κάνει οτιδήποτε για να την αποφύγει ενώ παράλληλα δημιουργεί σχέσεις ωθούμενος από τον φόβο της μοναξιάς.
Χαρακτηριστικά σημάδια εξάρτησης στο άτομο

  • Δυσκολία λήψης καθημερινών αποφάσεων χωρίς τις συμβουλές και τη διαβεβαίωση από άλλους κάτι το οποίο έχει ανάγκη σε υπερβολικό βαθμό
  • Έχει ανάγκη να αναλαμβάνουν οι άλλοι την ευθύνη για τους περισσότερους από τους μείζονες τομείς της ζωής του
  • Ασχολείται έντονα και εξωπραγματικά με το φόβο της εγκατάλειψης ένα συναίσθημα που ακινητοποιεί το άτομο και του προκαλεί πανικό
  • Το άτομο νιώθει δυσαρέσκεια στην καθημερινότητά του ή νιώθει ανήμπορο όταν είναι μόνο του, εξαιτίας υπερβολικών φόβων ότι είναι ανίκανο να φροντίσει τον εαυτό του και να χρειάζεται πάντα κάποιον δίπλα του να τον βοηθά και να τον καθοδηγεί
  • Έμμονες ιδέες και συνεχής επικοινωνία στα άτομα που έχουν συνεξάρτηση
  • Φόβος και αποφυγή αποχωρισμού των οικείων προσώπων για μικρά ή μεγάλα χρονικά διαστήματα
  • Η συναισθηματική διάθεση εξαρτάται πάντα από άλλα πρόσωπα οικογενειακού ή φιλικού περιβάλλοντος
  • Φόβος αλλαγής- δυσπροσαρμοστικότητα
  • Παθητικότητα -Αδυναμία λήψης πρωτοβουλιών και αποφάσεων
  • Συνεχής αναζήτηση επιβεβαίωσης και επιβράβευσης
  • To άτομο προσπαθεί να ικανοποιεί σε υπερβολικό βαθμό τις ανάγκες και τις επιθυμίες του άλλου προκειμένου να είναι αποδεκτό και να μην το απορρίψει
  • Άρνηση και αποφυγή της αληθείας για τη δυσλειτουργικότητα της σχέσης
  • Διαρκής αναζήτηση ερωτικού παρτενέρ, νέας σχέσης ή συντρόφου
  • Συνεχής ανάγκη σεξουαλικής επαφής
  • Συνεχής ανάγκη επικοινωνίας με το σύντροφο του τηλεφωνικά ή μέσω διαδικτύου
  • Δυσκολία ή αδυναμία να μείνει μόνος/η
  • Το άτομο έχει την ανάγκη να περνάει όλο του το χρόνο μόνο με τον ερωτικό του σύντροφο
  • Επιλογή συντρόφου που είναι καταπιεστικός, μη διαθέσιμος συναισθηματικά, ή προσβλητικός
  • Όταν έχει μια σχέση είναι αποκομμένος ή δυσαρεστημένος, όταν δεν έχει σχέση είναι απελπισμένος και μόνος

Χαρακτηριστικά σημάδια εξάρτησης στις ερωτικές σχέσεις

Τρόποι Αντιμετώπισης
Οι εξαρτητικές σχέσεις συχνά υποδηλώνουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και έλλειψη αυτοπεποίθησης στα άτομα που τη βιώνουν. Συχνά κατά τη παιδική ηλικία καλλιεργείται το αίσθημα του φόβου και της εγκατάλειψης κάτι που επηρεάζει σημαντικά την ενήλικη ζωή. Ένα άλλο σημαντικό παράγοντα αποτελεί η ύπαρξη ενός ψυχικού τραύματος κατά τη παιδική ηλικία που το άτομο τείνει να καλύψει δημιουργώντας σχέσεις εξάρτησης, μη θέλοντας να βιώσει και να αντιμετωπίσει όλα αυτά που του συμβαίνουν επικεντρώνεται συχνά σ΄ένα πρόσωπο απ' το οποίο εξαρτάται απόλυτα συναισθηματικά και ψυχικά.
Η εξάρτηση που βιώνει το άτομο μπορεί να αντιμετωπισθεί με συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία. Βασική προϋπόθεση επιτυχίας είναι το άτομο να αναγνωρίζει το πρόβλημα και να θέλει να αντιμετωπίσει τις ανάγκες του. Η θεραπεία μπορεί να γίνεται σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο. Ιδιάιτερα οφέλιμο θα αποτελέσει η θεραπεία μ' ένα σύμβουλο ψυχικής υγείας ή ψυχολόγο-ψυχοθεραπευτή, όπου μέσα από τη συμβουλευτική και τη ψυχοθεραπεία το ίδιο το άτομο θα αναγνωρίσει τις εξαρτητικές σχέσεις που δημιουργεί αλλά και τα βαθύτερα ψυχικά θέματα που τον οδήγησουν στη δημιουργία τους. Στόχος είναι το άτομο να νιώσει απελευθέρωση, αυτοπεποίθηση και ασφάλεια καθώς και να εκπαιδευτεί εκ νέου στη δημιουργία υγιών σχέσεων.

Η σημασία της επιβράβευσης στον τρόπο εκδήλωσης της συμπεριφοράς των παιδιών

Η επιβράβευση αποτελεί σημαντικό κομμάτι στην ανατροφή των παιδιών. Δημιουργεί συναισθήματα σιγουριάς, ικανοποίησης, χαράς, ικανότητες αρκετά χρήσιμες που έχουν καθοριστική σημασία στην προσπάθεια τους να κατακτήσουν νέες δεξιότητες και εφόδια που θα χρειαστούν στο μέλλον.


Αρκετά παιδιά προκειμένου να κερδίσουν την αποδοχή των γονιών τους, προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή τους και την επιδοκιμασία με διάφορους τρόπους. Άμεσα με αυτό τον τρόπο, επιδιώκουν να έχουν καλή σχέση με τους γονείς και επιδεικνύουν τις εκάστοτε επιθυμητές συμπεριφορές, αφού κατανοούν την εξάρτησή από αυτούς αναζητώντας την επιβράβευση και τον έπαινο, δυο βασικά συστατικά που τους παρέχουν αισθήματα ασφάλειας και σιγουριάς. Τα παιδιά μέσω των θετικών επιβεβαιώσεων και μηνυμάτων που δέχονται από γονείς και δασκάλους παίρνουν δύναμη και αναπτύσσουν την προσωπικότητά τους, αναγνωρίζουν τoν εαυτό τους, εντάσσονται στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.


Επιβραβεύοντας τα παιδιά φροντίζουμε να τους διδάξουμε ποιες είναι οι αποδεκτές και οι επιθυμητές συμπεριφορές αλλά και να εξηγήσουμε τις λογικές συνέπειες που φέρνει κάθε πράξη. Ενισχύουμε την αυτοεκτίμηση προσφέροντας τους την αποδοχή που έχουν ανάγκη, ακόμα και μπροστά σε άλλους ανθρώπους και μαθαίνοντάς τα να προσπαθούν. Δεν χρησιμοποιούμε την επιβράβευση για να τους αφαιρέσουμε την πρωτοβουλία ή για να συνδέσουν τη συμπεριφορά τους με την ικανοποίηση των γονιών. Εξάλλου αυτό που επιθυμούμε είναι ανεξάρτητα παιδιά με δικαίωμα επιλογών που έχουν τη συμπαράσταση και την αγάπη των γονιών.


Κύρια σημεία που πρέπει να γνωρίζουμε για την επιβράβευση. Συμβουλές για γονείς:
1. Να είστε συγκεκριμένοι: Αντί να πείτε «Είσαι πολύ καλός στο μπάσκετ», μπορείτε να πείτε «Έβαλες πολύ ωραίο καλάθι εχθές». Με τον τρόπο αυτό το παιδί αναγνωρίζει τι ακριβώς είναι αυτό που αξίζει επιβράβευση.
2. Να είστε ειλικρινείς και όταν επαινούμε δεν μακρηγορούμε και δεν ειρωνευόμαστε το παιδί. Ο έπαινος πρέπει πάντα να είναι γνήσιος. Τα παιδιά έχουν τον τρόπο να καταλαβαίνουν πότε δεν είμαστε αληθινοί και όταν το καταλαβαίνουν χάνουν την πίστη τους σε μας. Το ψέμα μπορεί να τους δημιουργήσει ανασφάλεια, μια που δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν πότε εννοούμε το «μπράβο» και πότε το «μη-μπράβοο».
3. Ενθαρρύνετε νέες δραστηριότητες και να δοκιμάσουν να νέα πράγματα: (πχ το να μάθουν ποδήλατο ή να δένουν τα κορδόνια τους). Επαινέστε τα ακόμη επειδή δεν φοβούνται να κάνουν λάθη.
4. Μην επιβραβεύετε το προφανές: Όταν το παιδί μάθει στους συνεχείς επαίνους, κάποια στιγμή αυτοί θα χάσουν το νόημα και τη σημασία τους .Φροντίζουμε ώστε το είδος της επιβράβευσης να εξαρτάται από την επιθυμητή συμπεριφορά του παιδιού.
5. Να λέτε μπράβο μόνον όταν το εννοείτε: Το να λέτε «μπράβο για την προσπάθειά σου!» όταν πραγματικά το παιδί έκανε σημαντική δουλειά, του δείχνει ότι οι αναγνωρίζουν την αξία των προσπαθειών του.
6. Επικεντρωθείτε στην διαδικασία: Επιβραβεύστε τα παιδιά για την προσπάθειά τους και όχι για τα έμφυτα ταλέντα τους. Δεν είναι όλα τα παιδιά ικανοί αθλητές ή άριστοι μαθητές ή εξαιρετικοί μουσικοί. Αλλά τα παιδιά που μαθαίνουν να δουλεύουν σκληρά και να επιμένουν έχουν ένα ιδιαίτερο ταλέντο, το οποίο αξίζει τον έπαινό σας.
7.Μαθαίνουμε να επιβραβεύουμε το παιδί αμέσως και κάθε φορά που εκδηλώνει την επιθυμητή συμπεριφορά π.χ. αν διστάσει να χτυπήσει ένα άλλο παιδί έστω και για ένα- δύο δευτερόλεπτα και μας κοιτάξει, είναι καλό να πούμε "μπράβο που το σκέφτηκες και πρόσεξες την/τον ..."
8.Δίνουμε κάθε φορά έναν συγκεκριμένο και χαρακτηριστικό έπαινο, συνοδευόμενο από χαμόγελο και οπτική επαφή
9.Αποφεύγουμε τους επαίνους που περιλαμβάνουν «όρους» και κρύβουν εκβιασμούς π.χ. «όταν φέρνεις καλούς βαθμούς σ'αγαπώ» .Το παιδί δεν πρέπει να συνδέσει τη θετική συμπεριφορά του με την υλική επιβράβευση γιατί έτσι μπορεί να φέρεται θετικά μόνο όταν ξέρει ότι θα υπάρχει επιβράβευση τέτοιου είδους. Πχ πρέπει να αποφεύγονται οι επιβραβεύσεις με φαγώσιμα είδη, (γιατί με αυτόν τον τρόπο αποκτά η σχέση του και εξάρτηση με το φαγητό) ή επιβραβεύσεις με χρηματική αμοιβή (για παράδειγμα, δεν πρέπει να του πούμε ποτέ: γράψε την εργασία σου, έναντι κάποιας αμοιβής γιατί αυτόματα δημιουργούμε μία κατάσταση στην οποία το παιδί κινητοποιείται από το χρήμα και όχι από τα θετικά συναισθήματα της επιτυχίας)
10.Διαχωρίζουμε την πράξη (καλή/ κακή) από αυτόν που την έκανε. Είναι καλό να μην επιβραβεύουμε μόνο την τέλεια συμπεριφορά, αλλά και την καλή προσπάθεια των παιδιών. Προσπαθούμε να εστιαστούμε στα πράγματα που το παιδί κάνει καλά,
11.Δείχνουμε και μαθαίνουμε στο παιδί να επαινεί το ίδιο τον εαυτό του κάθε φορά που καταφέρνει μια επιθυμητή συμπεριφορά.
12.Διαχωρίστε τη συμπεριφορά από τον χαρακτήρα του παιδιού και μην επιβραβεύετε χρησιμοποιώντας εκφράσεις που φανερώνουν εκβιασμό. Θα πρέπει να γίνει σαφές τόσο σε εσάς, όσο και στο παιδί, ότι αυτό που θα πρέπει να κρίνετε θετικά ή αρνητικά είναι η συμπεριφορά και όχι το πρόσωπο, δηλαδή το ίδιο το παιδί. Είναι πολύ διαφορετικό να πείτε στο παιδί «είσαι απαράδεκτος» από το να πείτε «αυτό που έκανες ήταν απαράδεκτο».

Προαγωγή Ψυχικής Υγείας & Ποιότητα Ζωής

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (World Health Organization- WHO) εδώ και πολλά χρόνια έχει αναγνωρίσει την πολυπλοκότητα της έννοιας «υγείας», το οποίο διαφαίνεται στον ορισμό που ο ίδιος της έδωσε, σύμφωνα με τον οποίο η υγεία «είναι μία κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι απλά και μόνο η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας» (WHO, 1948).
Στις μέρες μας, σε μία εποχή που ο όρος «οικονομική κρίση» έχει κατακλύσει την καθημερινότητά μας και καθορίζει κατά μεγάλο μέρος τον τρόπο που βιώνουμε και αξιολογούμε τα γεγονότα, γίνεται συχνά λόγος από τους ειδικούς Ψυχικής Υγείας όχι μόνο για έξαρση της ψυχοπαθολογίας, αντιμετώπιση στρεσογόνων καταστάσεων, διαχείριση άγχους αλλά και για επαναδιαπραγμάτευση στόχων, ιεράρχηση αναγκών και αύξηση ψυχικής ανθεκτικότητας. Όλα τα παραπάνω στηρίζονται στην επιστημονική γνώση ότι η οικονομική βοήθεια συμβάλλει στην ευτυχία μόνο στις περιπτώσεις που κάποιος βρίσκεται από την ανέχεια ως το μέσο όρο της οικονομικής κλίμακας. Από το μέσο όρο και πάνω, δεν είναι τα χρήματα που συμβάλλουν σε μία καλή ποιότητα ζωής. Και τότε, «τι είναι;» θα αναρωτηθούν κάποιοι.
Τα ατομικά εκείνα χαρακτηριστικά που έχουν βρεθεί ότι προάγουν την ψυχική υγεία σχετίζονται με θετική αυτο-εικόνα, ικανότητα αυτοπραγμάτωσης, αίσθημα αυτο- αποτελεσματικότητας και αυτο- ελέγχου, αισιοδοξία, ικανότητα θετικής ανταπόκρισης σε νέες προκλήσεις και ικανότητα τόσο να ζητάει κανείς βοήθεια ή υποστήριξη όσο και να την προσφέρει.
Πιο συγκεκριμένα, οι παράγοντες, οι οποίοι εν δυνάμει διαμορφώνουν την ψυχολογική υγεία είναι:

  • Αίσθημα της χαράς
  • Ικανότητες καλής και αποτελεσματικής επικοινωνίας
  • Υποστηρικτικό δίκτυο
  • Αίσθημα ευθύνης και ελέγχου
  • Ικανότητα συναισθηματικής συναλλαγής και καλές διαπροσωπικές σχέσεις
  • Αυτοεκτίμηση
  • Η καλή σχέση με τον ένα γονέα
  • Ικανότητα προσαρμογής και ευελιξίας
  • Επίγνωση του εαυτού και διαμόρφωση προσωπικής ταυτότητας
  • Θέσπιση στόχων
  • Ψυχική αντοχή και ανθεκτικότητα

«Το χαμόγελο αντανακλά τη χαρά ή μήπως η χαρά είναι αντανάκλαση του χαμόγελου;».

Αφού πρώτα καταλάβουμε ότι η επικοινωνία είναι μία δεξιότητα που μαθαίνεται, τότε μόνο μπορούμε, αν το επιθυμούμε, να καταπιαστούμε με την αλλαγή της προς ένα πιο λειτουργικό επίπεδο. Να θυμόμαστε πως «μήνυμα που εστάλη δεν εδόθη πάντα» και πως ένα από τα θεμελιώδη εμπόδια στις σχέσεις είναι το αξίωμα πως ΕΣΥ πάντα ξέρεις τι εννοώ ΕΓΩ. Λέξεις- κλειδιά πάνω σ' αυτό είναι η διευκρίνιση και ο διάλογος.

Ρίχνοντας μία προσεκτική ματιά γύρω μας, όλοι θα βρούμε άτομα διαθέσιμα να ακούσουν τους προβληματισμούς μας, να μας δώσουν εναλλακτικές σκέψεις, να μοιραστούν συναισθήματα κλπ. Η αξιοποίηση του υποστηρικτικού δικτύου δίνει αίσθηση ασφάλειας και ψυχολογικής υγείας.
Ικανότητες λήψης απόφασης και επίλυσης προβλημάτων
Στη γνωστική ψυχολογία υπάρχει η τάση να συνδέεται η λύση προβλημάτων με τη σκέψη ως γενικότερη δραστηριότητα. Η επιτυχής αντιμετώπιση μίας κατάστασης (αλλιώς: η επιτυχία στη λύση ενός προβλήματος) εξαρτάται άμεσα από τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε και τις γνωστικές στρατηγικές που επιστρατεύουμε. Παρόμοια λειτουργία έχει και η διαδικασία λήψης των αποφάσεων, η οποία περιλαμβάνει τον προσδιορισμό εναλλακτικών λύσεων, την ανάλυση των εναλλακτικών λύσεων και τελικά, την επιλογή της καλύτερης εναλλακτικής.

«Τι σχέση έχει η δυσάρεστη κατάσταση που βιώνω τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή με μένα;» Η επικέντρωση στον εαυτό είναι η αφετηρία της αλλαγής.

Η ικανοποίηση της ανάγκης του «ανήκειν», σύμφωνα με την ιεράρχηση αναγκών του Maslow, είναι εκείνη που μας ωθεί να δημιουργήσουμε σχέσεις, να συνδεθούμε με σημαντικούς άλλους, να νιώσουμε αποδοχή, εμπιστοσύνη, ασφάλεια. Ως «καλή» ορίζεται η χρήσιμη διαπροσωπική σχέση, εκείνη που επιτρέπει τη νοητική και συναισθηματική ατομική εξέλιξη.

«Η αυτοεκτίμηση είναι ιδέα, στάση, συναίσθημα, εικόνα και εξωτερικεύεται με τη συμπεριφορά». Είναι η ικανότητα να δίνεις αξία στον εαυτό σου και να τον μεταχειρίζεσαι με αξιοπρέπεια, με αγάπη και με αλήθεια. Μόνο όποιος έχει αυτοεκτίμηση, μπορεί να γίνει επιδεκτικός της αλλαγής. Εκτιμώντας τη δική μας αξία, είμαστε έτοιμοι να δούμε και να σεβαστούμε την αξία των άλλων, γεγονός που μας καθιστά υγιείς.

Έρευνες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι για την προαγωγή της ψυχικής υγείας είναι πολύ σημαντικός παράγοντας η σχέση του ατόμου με τον ένα τουλάχιστο γονέα να είναι καλή, ανεξαρτήτου από τη δομή της οικογένειας.

Ως ανοιχτά συστήματα, τα άτομα διαθέτουν την αναπροσαρμοστική ικανότητα, που τα βοηθά να διατηρήσουν μία δυναμική κατάσταση ισορροπίας τροποποιώντας τη συμπεριφορά τους ανάλογα με τις αλλαγές και απαιτήσεις του περιβάλλοντος στο οποίο ανήκουν. Τα συστήματα που δεν είναι ευέλικτα αλλά άκαμπτα, συχνά δεν εξελίσσονται και τις περισσότερες φορές οδηγούνται σε κρίση και τελικά, σε διάλυση.

Η προσωπική ταυτότητα είναι εκείνος ο μοναδικός συνδυασμός στοιχείων που καθιστά το κάθε άτομο διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο. Η αναζήτησή της προΰποθέτει οριοθέτηση από το άτομο και είναι μία διαρκής διαδικασία, καθώς
κάθε καινούρια πληροφορία λειτουργεί για το άτομο ως αλλαγή.

Οι στόχοι έχουν από κάποιους μελετητές οριστεί ως «τα όνειρά μας διατυπωμένα σε λέξεις». Όταν το άτομο δύναται να θεσπίσει συγκεκριμένους, μετρήσιμους, ρεαλιστικούς και χρονικά καθορισμένους στόχους, τότε θεωρείται ψυχολογικά υγιές.

Η αντοχή στο στρες και η ανοχή στη ματαίωση συνιστούν αυτό που αποκαλούμε ψυχική ανθεκτικότητα του ατόμου. Η ψυχική ανθεκτικότητα έχει ένα γενετικό υπόβαθρο, συνιστά όμως μία επίκτητη ικανότητα που μπορεί να αναπτυχθεί. Η προσφυγή σε υποστηρικτικό δίκτυο είναι βασικό συστατικό της ψυχικής ανθεκτικότητας και συχνά μπορεί να λειτουργήσει ως προστατευτικός μηχανισμός ενάντια σε ψυχικές ασθένειες.


Η οικογενειακή θεραπεύτρια Virginia Satir ονόμασε τα κριτήρια εκείνα της ατομικής ψυχολογικής υγείας που επηρεάζουν και την ποιότητα της σχέσης του ζευγαριού και τα οποία είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε. Αυτά σύμφωνα με την ίδια είναι:

  1. Η ικανότητα του ατόμου να δέχεται τον εαυτό του και τους άλλους και να νιώθει άνετα στην αποδοχή αυτή
  2. Η επίγνωση των αναγκών και των συναισθημάτων (ψυχολογική ενημερότητα)
  3. Η ικανότητα της καθαρής και μονοσήμαντης επικοινωνίας
  4. Η ικανότητα να αποδεχόμαστε τις διαφωνίες

Η προαγωγή της ψυχολογικής υγείας εμπεριέχει διαδικασίες προσιτές στους περισσότερους από εμάς, που μας οδηγούν στο να προσδιορίσουμε αυτόνομα τη ζωή μας και να ενδυναμώσουμε τον εσωτερικό μας εαυτό. Μέσω παρεμβάσεων ο στόχος είναι να καλλιεργηθεί η ύπαρξη υποστηρικτικού περιβάλλοντος και να αναπτυχθεί η ικανότητα του ατόμου να ανταποκρίνεται θετικά και αποτελεσματικά στις αντίξοες συνθήκες.
Η ψυχοθεραπεία, στα πλαίσια αυτo-διερεύνησης, είναι μία διαδικασία προς αυτήν την κατεύθυνση και έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στις περισσότερες περιπτώσεις όπου δημιουργείται το κατάλληλο κλίμα ώστε να αναδυθούν αλλαγές. Κατανοώντας τι συμβαίνει μέσα μας αλλά και γύρω μας, είμαστε σε θέση να ενεργούμε πιο αποτελεσματικά και να αισθανόμαστε ότι η ζωή έχει νόημα.