header-ps1

ΓΡΑΜΜΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ 2810390708

Η επίδραση της κοινωνικο- οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία είναι αξιοσημείωτη. Η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία,  η υπερχρέωση και η στεγαστική αβεβαιότητα αποτελούν ενδεικτικές καταστάσεις της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας, που συντελούν στην ενίσχυση ενός γενικευμένου αισθήματος  ανασφάλειας, αβοηθησίας και αβεβαιότητας. Εν μέσω τέτοιων περιόδων έχει παρατηρηθεί το εξής «παράδοξο»: Ενώ οι απαιτήσεις σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας αυξάνονται, εξαιτίας των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες, η παροχή τους μειώνεται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι τηλεφωνικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας συχνά καλούνται να καλύψουν αυτό το κενό, η απήχηση των οποίων είναι ευρεία κυρίως λόγω του χαμηλού τους κόστους, της εύκολης πρόσβασης καθώς και της διασφάλισης της ανωνυμίας. Η τηλεφωνική συνομιλία λοιπόν, λειτουργεί αφενός ως μέσο αποφόρτισης εντάσεων και αφετέρου ως κανάλι διοχέτευσης επιστημονικά έγκυρων πληροφοριών σχετικά με ζητήματα που άπτονται της ψυχικής υγείας με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ψυχοπαθολογίας που πιθανόν να αναδύεται.
 
Λαμβάνοντας υπόψιν τα προαναφερθέντα και διαπιστώνοντας την έλλειψη τέτοιου είδους υπηρεσιών στην τοπική κοινωνίας της Κρήτης, η Ο.Ε.Β.Ε.Ν.Η προέβη το 2012 στην σύσταση της Γραμμής Ψυχολογικής Υποστήριξης (2810-390708). Παρά το γεγονός πως ο αρχικός σχεδιασμός της Γραμμής αφορούσε στα μέλη της ομοσπονδίας και στις οικογένειες αυτών, στα χρόνια λειτουργίας της υπηρεσίας, αναδείχθηκε η ανάγκη εξυπηρέτησης αιτούντων υποστήριξης τόσο από της ευρύτερη κοινωνίας της Κρήτης, όσο και από τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο.
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, 10:00 – 14:00, με αστική χρέωση από σταθερά και κινητά. Στελεχώνεται από ψυχολόγο και διασφαλίζεται το απόρρητο των συνομιλιών. 
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης παρέχει: 
  • Ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη 
  • Συμβουλευτική
  • Επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση γύρω από ζητήματα που αφορούν στην ψυχική υγεία και ασθένεια
  • Ενημέρωση και πιθανή παραπομπή σε Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας για περαιτέρω βοήθεια
Αρχές λειτουργίας της Γραμμής
  • Οι συνομιλίες δεν καταγράφονται και είναι εμπιστευτικές.
  • Δεν ζητείται κανένα άλλο προσωπικό στοιχείο πέρα από εκείνα που είναι απαραίτητα τόσο για την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης, όσο και την διεξαγωγής συμπερασμάτων με σκοπό την βελτίωση των υπηρεσιών της Γραμμής
  • Ο χειρισμός των θεμάτων διέπεται πάντα από σεβασμό στην προσωπικότητα, την διαφορετικότητα και στα δικαιώματα του ανθρώπου που καλεί. 
Σε ποιους απευθύνεται;
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης απευθύνεται σε οποιονδήποτε νιώθει την ανάγκη να μιλήσει και να ζητήσει υποστήριξη για ζητήματα ψυχικής υγείας που απασχολούν τον ίδιο ή πρόσωπα του περιβάλλοντός του. 

Ενοχή και Παιδική Ηλικία

Το αίσθημα της ενοχής, το ενοχικό παιδί και κατά συνέπεια η ενοχική συμπεριφορά είναι κάτι που καλλιεργείται και έχει τη βάση της στη πρώιμη παιδική ηλικία. Συχνά οι γονείς έχοντας, ως στόχο να αποτρέψουν συγκεκριμένες συχνά αρνητικές συμπεριφορές των παιδιών που εμπεριέχουν κίνδυνο καλλιεργούν και ριζώνουν βαθειά την αίσθηση της ενοχής στη ψυχοσύνθεση ενός παιδιού. Χρησιμοποιώντας ένα μη βοηθητικό τρόπο για την αποφυγή δυσάρεστων συνεπειών τόσο για το παιδί όσο και για τους ίδιους.

Οι ρίζες της ενοχής εντοπίζονται στην πρώιμη παιδική ηλικία, στα βιώματά μας, στον τρόπο που μας μεγάλωσαν και στην ανταπόκριση του άμεσου οικογενειακού περιβάλλοντος και κυρίως στις συναισθηματικές μας ανάγκες. Όταν για παράδειγμα, από μικρή ηλικία μαθαίνουμε στα παιδιά πως πρέπει να είναι σε όλα «τέλεια» προκειμένου να τα αγαπάνε και να τα αποδέχονται οι άλλοι και ότι το παραμικρό λάθος ή ψεγάδι κρίνεται και τιμωρείται πολύ αυστηρά, τότε είναι φυσιολογικό να εξελιχθούν σε ενοχικούς ενήλικες.
Όπως πιστεύουν σήμερα οι επιστήμονες,
 το να νιώθει ένα παιδί διαρκώς ενοχές, μπορεί να το οδηγήσει μεγαλώνοντας σε σοβαρές ψυχικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη, χρόνιο άγχος και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Σε κατάθλιψη μπορεί να οδηγηθεί και ένας ενήλικας, ο οποίος υποβάλλεται διαρκώς σε επιπλήξεις. Όμως στα παιδιά, λένε ειδικοί από το Washington University, οι υπερβολικές ενοχές μπορεί να συνδέονται με ένα μέρος του εγκεφάλου, στο οποίο λαμβάνει χώρα ο έλεγχος πολλών και διαφόρων ψυχικών διαταραχών.
Η έρευνα αυτή, λοιπόν, καταλήγει στο ότι
 οι εμπειρίες που έχει ένα παιδί στην πολύ μικρή του ηλικία μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο που αναπτύσσεται ο εγκέφαλός του. Και επισημαίνουν ότι είναι η πρώτη έρευνα που δείχνει ξεκάθαρα τις αλλαγές που συμβαίνουν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου ενός παιδιού, εξαιτίας των ενοχικών συναισθημάτων.
Ο φόβος και η ενοχή είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, ενώ μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή διάβρωση και αλλοίωση της προσωπικότητας του ατόμου και ειδικότερα ενός παιδιού. Τα παιδιά μεγαλώνουν αισθανόμενα υπεύθυνα όχι μόνο για την δική τους συμπεριφορά αλλά και για εκείνη των γονιών τους. Είναι σύνηθες σε συνεδρίες ψυχοθεραπείας να ανακαλύπτουμε μαζί με τους θεραπευόμενους ότι οι ενοχές τους από όλα αυτά που έχουν φορτωθεί και αναλάβει είναι τόσες πολλές, που το φορτίο είναι δυσβάσταχτο. Συχνά, παραδέχονται συμπεριφορές που είναι εξαιρετικά τιμωριτικές και καταστροφικές ως προς τον ίδιο τους τον εαυτό. Ενώ επιθυμούν το ένα, πράττουν το άλλο και αυτό δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια εκδήλωση σύγκρουσης μεταξύ επιθυμίας και ηθικών κανόνων.

Χαρακτηριστικά σημάδια καλλιέργειας ενοχικής συμπεριφοράς στο παιδί
Το αίσθημα της ενοχής τις περισσότερες φορές καλλιεργείται από το στενό οικογενειακό περιβάλλον ενώ συνηθέστερα από τους ίδιους τους γονείς. Μια τέτοια συμπεριφορά συνήθως εγκαθιδρύεται όταν:
• Υπάρχει συνεχής επίπληξη και τιμωρία από τις πράξεις που διαπράττει το παιδί, για παράδειγμα εκφράσεις όπως «εσύ φταις για όλα», «πάλι ζημιά έκανες» «όλα λάθος τα κάνεις» κλπ.
• Οι γονείς κατηγορούν το παιδί ότι ευθύνεται για τις δυσκολίες που οι ίδιοι αντιμετωπίζουν π.χ. οικονομικές δυσκολίες, υπερκόπωση των γονιών κλπ.
• Οι συνεχείς καβγάδες των γονιών μεταξύ τους στη παρουσία των παιδιών δημιουργούν το αίσθημα της ανασφάλειας και του φόβου και κατά συνέπεια τη καλλιέργεια της ενοχής, π.χ. το παιδί θεωρεί ότι ευθύνεται για τη κακή σχέση των γονιών του
• Η συνεχής επισήμανση των αρνητικών πράξεων του παιδιού και η μη αναγνώριση-επιβράβευση των θετικών συμπεριφορών και
• Ο εξαναγκασμός του παιδιού να ζητάει συνεχώς συγνώμη για τις πράξεις του λανθασμένες ή μη.


Αξίζει να σημειωθεί, ότι αν αντιλαμβάνονται ότι το παιδί παρουσιάζει
 υπερβολικά ενοχικά συμπτώματα, π.χ. ζητά συγγνώμη με το παραμικρό ή λέει διαρκώς ότι εκείνο φταίει για όλα, είναι σημαντικό να βρουν αποτελεσματικούς τρόπους για να ρυθμίσουν τα συναισθήματα αυτά και να βοηθήσουν το παιδί να τα ξεπεράσει, προκειμένου να προλάβουν μελλοντικά ψυχολογικά προβλήματα.
Σημαντικό είναι λοιπόν οι γονείς να παρατηρούν τη συμπεριφορά τους και την επίδραση που έχει στα παιδιά, καθώς η καλλιέργεια των αισθημάτων ενοχής και φόβου δημιουργούν ένα παιδί αδύναμο και ανασφαλή που αργότερα, ως ενήλικας θα έρθει αντιμέτωπος με τη διαχείριση τέτοιων συναισθημάτων και κατ' επέκταση τη δημιουργία μίας ενοχικής προσωπικότητας .
Για την διαχείριση, την καλύτερη αντιμετώπιση και την αλλαγή τέτοιων προτύπων συμπεριφοράς είναι σημαντικό να υπάρξει επαφή με κάποιον Ειδικό Ψυχικής Υγείας τόσο για τους γονείς αλλά και για το ίδιο το παιδί. Η χρήση ειδικών τεχνικών συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας με εξειδίκευση στη παιδοψυχολογία-παιδοψυχιατρική για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και πολύ βοηθητική για το σύνολο του οικογενειακού συστήματος.


Λουκαδάκη Ελευθερία - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

InterNus - Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας

Διαχείριση αποτυχίας πανελληνίων εξετάσεων

Οι πανελλήνιες εξετάσεις αποτελούν για πολλές οικογένειες την πρώτη ουσιαστική περίοδο δημιουργικής, αλλά και λειτουργικής κρίσης. Το γεγονός αυτό οφείλεται είτε στην δεδομένη συναισθηματική και σωματική ένταση που βιώνει ο/η έφηβος, λόγω της φορτικότητας της περιόδου, είτε στην έντονη πρακτική και συναισθηματική εμπλοκή των γονιών. Η αλληλεπίδραση των δυο αυτών παραγόντων καθορίζει πολλές φορές τόσο το ακαδημαϊκό αποτέλεσμα των εξετάσεων όσο και τη νέα δομή της σχέσης μετά από μια περίοδο κρίσης.
Ο/η υποψήφιος θα πρέπει να διαπραγματευτεί την πιθανότητα επιτυχίας ή θα πρέπει να διαχειριστεί το γεγονός της αποτυχίας επίτευξης του στόχου που είχε βάλει κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Σε αυτή τη ζύμωση που επηρεάζει πολλές φορές το επίπεδο αυτοεικόνας και στάσης σε θέματα αποτυχίας, νευραλγικό ρόλο παίζει το υποστηρικτικό πλαίσιο του υποψηφίου. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι ο παιδαγωγικός ρόλος της εκπαίδευσης δεν οριοθετείται στο τέλος των πανελληνίων εξετάσεων και δεν περιορίζεται στον εκπαιδευτικό, ουσιαστικότατο ρόλο έχουν οι γονείς που καλούνται να εκπαιδεύσουν το νέο ενήλικα στη διαχείριση γεγονότων αποτυχίας ( πράγμα που θα κλιθούν να κάνουν πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ζωής τους).
Παρακάτω θα σας παραθέσω μερικές σύντομες συμβουλές στο πλαίσιο της διαχείρισης αποτυχίας για υποψηφίους και γονείς:

1. Δώσε χρόνο στον εαυτό σου. Πάρε μερικές μέρες για να συνειδητοποιήσεις τι συνέβη και μην παίρνεις αποφάσεις τη στιγμή της έντασης.
2. Αφού μειωθεί η ένταση και απομακρυνθείς λίγο χρονικά από το γεγονός, ξεκίνα να σκέφτεσαι τις εναλλακτικές σου διεξόδους,
3. Κατέγραψε τις, όσο απλές ή και απίθανες αν φαίνονται.
4. Συζήτησε τα συναισθήματά σου και τις σκέψεις σου με το υποστηρικτικό σου περιβάλλον (γονείς, ενήλικες που νιώθεις κοντά σου, εκπαιδευτικούς που εμπιστεύεσαι).
5. Ιεράρχησε τις εναλλακτικές σου και άρχισε να σκέφτεσαι τι σε ενδιαφέρει πιο πολύ και πως μπορείς να το προσεγγίσεις.
6. Όταν καθορίσεις το νέο σου στόχο, κάνε την αυτοκριτική σου σχετικά με τις αιτίες που οδήγησαν στην προηγούμενη αποτυχία.
7. Κατέγραψε τις και προσπάθησε να μην τις επαναλάβεις στη νέα σου προσπάθεια.
8. Στο νέο ξεκίνημα πρέπει να ξέρεις ότι μπορεί να απέτυχες στις εξετάσεις, αλλά πέτυχες να διαχειριστείς κάτι ιδιαίτερα δύσκολο, να σταθείς ξανά δυνατός/ δυνατή και να δώσεις νέες ευκαιρίες στο μέλλον σου.

Γονείς :

• Αποφύγετε την εκδήλωση θυμού και έντασης. Δε θα σας δώσει κανένα λειτουργικό αποτέλεσμα πέρα από την περεταίρω αποδιοργάνωση του παιδιού σας.
• Αφήστε να περάσει λίγος χρόνος μέχρι να εμπλέξετε ξανά τον/ την υποψήφιο σε εναλλακτικές επιλογές.
• Σταθείτε δίπλα του και υποστηρίξτε τον, το έχει ανάγκη και είναι ο μόνος τρόπος για να ενδυναμώσετε τον ίδιο και τη σχέση σας.
• Αν νιώθετε έντονα την ανάγκη να ασκήσετε κριτική, περιμένετε μια περίοδο που θα έχουν ηρεμήσει οι συνθήκες και προσπαθήστε να γίνει σε ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο διαλόγου με τον/ την υποψήφιο και όχι σε μορφή κηρύγματος.
• Ενισχύστε τον/ την στις νέες προοπτικές θέτοντας ειλικρινά τα όριά σας είτε αυτά είναι οικονομικά είτε υλικά.
• Μη σας φοβίζει η αποτυχία, την έχετε βιώσει και την βιώνουν όλοι οι ενήλικες, δεν μπορεί να την αποφύγει κανείς πλήρως. Βοηθήστε τα παιδιά σας να τη δουν σαν πρόκληση και βάλτε τη σχέση επικοινωνίας και εμπιστοσύνης που έχετε μαζί τους σε νέα θεμέλια. Είναι μια πολύ καλά ευκαιρία!

ΚΑΡΓΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ
ΚΛΙΝΙΚΟΣ –ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

Πως μπορούμε να βοηθήσουμε κάποιον με κατάθλιψη;

Η κατάθλιψη είναι μία ψυχική διαταραχή της διάθεσης με κύριο χαρακτηριστικό της την έντονη και παρατεταμένη θλίψη. Μιλώντας για ψυχική διαταραχή αναφερόμαστε σε ένα σύνολο ψυχολογικών συμπτωμάτων που οδηγούν σε παθολογικές συμπεριφορές και μειωμένη λειτουργικότητα. Τα καταθλιπτικά συμπτώματα μπορεί να είναι παρόμοια σε πολλούς ανθρώπους όμως το προσωπικό βίωμα του καθενός μπορεί να είναι πολύ διαφορετικό.
Η κατάθλιψη από τη φύση της επηρεάζει και όσους βρίσκονται κοντά στο άτομο που νοσεί. Φυσικά τα αγαπημένα πρόσωπα δεν υποφέρουν στον ίδιο βαθμό με το άτομο που έχει κατάθλιψη, όμως επηρεάζονται σημαντικά.
Πρακτικά, τι μπορούμε να κάνουμε για να υποστηρίξουμε το άτομο που αγαπάμε;
1) Ξεκινάμε από την αρχή του ότι η γνώση είναι δύναμη. Δεν μπορούμε να δώσουμε υποστήριξη πριν κατανοήσουμε τη φύση της ασθένειας, η οποία είναι πιο πολύπλοκη απ' όσο συνηθίζεται να γνωρίζουμε. Καλό είναι λοιπόν, να διαβάσουμε σχετικά με την ασθένεια και να ρωτήσουμε ειδικούς. Η βαρύτητα της νόσου ποικίλλει από ήπια έως βαριά ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια των συμπτωμάτων, αξίζει όμως να γνωρίζουμε ότι αναφερόμενοι στη θεραπεία της κατάθλιψης υπάρχει δυνατότητα πλήρους ίασης- το 80-90% των ασθενών θεραπεύονται. Όταν κατανοήσουμε τη φύση της ασθένειας, θα καταλάβουμε πως το να ζητάμε από το άτομο που έχει κατάθλιψη να γίνει πιο δυνατό ή να χαμογελάσει είναι σα να ζητάμε από μία πληγή που αιμορραγεί να κλείσει από μόνη της ή σα να ζητάμε από ένα άτομο με σπασμένο πόδι να τρέξει.
2) Ενθαρρύνετε το άτομο με κατάθλιψη να εμπλακεί σε ευχάριστες δραστηριότητες που του ταιριάζουν. Προσοχή σε αυτό! Χρειάζεται σεβασμός στο άτομο και η μαγική φράση «τόσο όσο». Δεν πρέπει να το παρακάνουμε, ούτε να γινόμαστε πιεστικοί. Ένα 10λεπτο περπάτημα στη φύση, μία έξοδος για ταινία στον κινηματογράφο, 5 λεπτά ενασχόληση με τον κήπο ίσως να είναι υπερ- αρκετά. Να είστε υποστηρικτικοί και να προτρέπετε το άτομο με κατάθλιψη να συμμετέχει μαζί σας σε όμορφες δραστηριότητες, όμως στο βαθμό που μπορεί να εμπλακεί και σεβόμενοι τα θέλω του και τις αντοχές του.
3) Καμιά φορά ζώντας κοντά σε άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη, νιώθουμε και εμείς οι ίδιοι ανήμποροι, ανίκανοι, ανεπαρκείς. Πλήττεται το εγώ μας, μιας και νιώθουμε ευθύνη για την κακή διάθεση και ματαίωση για την αντίσταση του ατόμου στην αλλαγή. Τα πράγματα όμως δεν είναι έτσι. Μη θυμώνετε και μην κατηγορείτε τον εαυτό σας αλλά ούτε και το άτομο που πάσχει. Δε φταίτε ούτε εσείς, ούτε όμως κι εκείνο. Δε φταίει κανείς και η κατάσταση δε συντηρείται από πρόθεση κανενός.
4) Χρειάζεται κι εσείς οι ίδιοι να αποφορτίζεστε. Το άτομο με κατάθλιψη συνηθίζεται να μεταδίδει στους γύρω του τη θλιμμένη διάθεση. Να μιλάς σε άλλους. Με τον τρόπο αυτό θα φεύγει η προσωπική ένταση, θα μοιράζεται η ευθύνη και το βάρος και θα νιώθετε καλύτερα. Αν γίνετε κι εσείς επιρρεπείς στο να καταρρεύσετε δε θα βοηθήσετε τελικά κανέναν.
5) Η παρουσία σας και μόνο κοντά στο άτομο με κατάθλιψη μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά. Δε χρειάζονται πάντα υποστηρικτικές κουβέντες και ενθαρρυντικά λόγια. Αρκετές φορές το μήνυμά σας ότι « Είστε εκεί» δίνει ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Αν νιώσει ότι καταλαβαίνετε τη δυσκολία της κατάστασης που περνάει και του μεταδώσετε την ελπίδα σας και τη βεβαιότητά σας ότι αυτό θα περάσει κι ότι θα είστε κοντά του όσο χρόνο και να χρειαστεί, σίγουρα θα έχετε πετύχει τη μεγαλύτερη δυνατή υποστήριξη.
6) Ενθαρρύνετέ τον να επισκεφτεί ειδικό. Στο 80-90% των περιπτώσεων η κατάθλιψη θεραπεύεται μετά από κατάλληλη θεραπεία. Χωρίς κατάλληλη θεραπεία αυξάνεται η πιθανότητα υποτροπής.
7) Να είστε υπομονετικοί. Η κατάθλιψη είναι πολυπαραγοντική νόσος και πολλές φορές η ανάρρωση θα χρειαστεί πολύ χρόνο, πολύ κόπο και πολλή αφοσίωση.
8) Ίσως η πιο σημαντική κίνηση που μπορείτε να κάνετε είναι να ρωτήσετε το ίδιο το άτομο τι είναι αυτό που χρειάζεται και με ποιον τρόπο εσείς μπορείτε να ικανοποιήσετε την ανάγκη του- αν μπορείτε. Αυτό είναι πολύ πιο απλό και πολύ πιο χρήσιμο από το να κάνουμε υποθέσεις.

Η κατάθλιψη, σύμφωνα με την παγκόσμια ιατρική και ψυχιατρική επιστημονική κοινότητα είναι μία ασθένεια η οποία προκαλεί αλλαγές τόσο σε ψυχικές όσο και σε σωματικές λειτουργίες του ατόμου. Η εκδήλωση και η θεραπεία της δεν εξαρτάται από την παρουσία ισχυρής θέλησης στο άτομο ή θετικής σκέψης. Η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας είναι πράξη δύναμης και ώριμης σκέψης.
Εν κατακλείδι, όπως μαρτυρούν άτομα που βίωσαν τα ίδια την εμπειρία της κατάθλιψης «χωρίς συμμάχους δύσκολα κάποιος θα κερδίσει αυτή τη μάχη».

ΚΟΝΙΔΑΚΗ ΕΛΠΙΔΑ - ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒ/ΚΗΣ & ΨΥΧ/ΠΕΙΑΣ