header-ps1

ΓΡΑΜΜΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ 2810390708

Η επίδραση της κοινωνικο- οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία είναι αξιοσημείωτη. Η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία,  η υπερχρέωση και η στεγαστική αβεβαιότητα αποτελούν ενδεικτικές καταστάσεις της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας, που συντελούν στην ενίσχυση ενός γενικευμένου αισθήματος  ανασφάλειας, αβοηθησίας και αβεβαιότητας. Εν μέσω τέτοιων περιόδων έχει παρατηρηθεί το εξής «παράδοξο»: Ενώ οι απαιτήσεις σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας αυξάνονται, εξαιτίας των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες, η παροχή τους μειώνεται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι τηλεφωνικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας συχνά καλούνται να καλύψουν αυτό το κενό, η απήχηση των οποίων είναι ευρεία κυρίως λόγω του χαμηλού τους κόστους, της εύκολης πρόσβασης καθώς και της διασφάλισης της ανωνυμίας. Η τηλεφωνική συνομιλία λοιπόν, λειτουργεί αφενός ως μέσο αποφόρτισης εντάσεων και αφετέρου ως κανάλι διοχέτευσης επιστημονικά έγκυρων πληροφοριών σχετικά με ζητήματα που άπτονται της ψυχικής υγείας με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ψυχοπαθολογίας που πιθανόν να αναδύεται.
 
Λαμβάνοντας υπόψιν τα προαναφερθέντα και διαπιστώνοντας την έλλειψη τέτοιου είδους υπηρεσιών στην τοπική κοινωνίας της Κρήτης, η Ο.Ε.Β.Ε.Ν.Η προέβη το 2012 στην σύσταση της Γραμμής Ψυχολογικής Υποστήριξης (2810-390708). Παρά το γεγονός πως ο αρχικός σχεδιασμός της Γραμμής αφορούσε στα μέλη της ομοσπονδίας και στις οικογένειες αυτών, στα χρόνια λειτουργίας της υπηρεσίας, αναδείχθηκε η ανάγκη εξυπηρέτησης αιτούντων υποστήριξης τόσο από της ευρύτερη κοινωνίας της Κρήτης, όσο και από τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο.
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, 10:00 – 14:00, με αστική χρέωση από σταθερά και κινητά. Στελεχώνεται από ψυχολόγο και διασφαλίζεται το απόρρητο των συνομιλιών. 
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης παρέχει: 
  • Ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη 
  • Συμβουλευτική
  • Επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση γύρω από ζητήματα που αφορούν στην ψυχική υγεία και ασθένεια
  • Ενημέρωση και πιθανή παραπομπή σε Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας για περαιτέρω βοήθεια
Αρχές λειτουργίας της Γραμμής
  • Οι συνομιλίες δεν καταγράφονται και είναι εμπιστευτικές.
  • Δεν ζητείται κανένα άλλο προσωπικό στοιχείο πέρα από εκείνα που είναι απαραίτητα τόσο για την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης, όσο και την διεξαγωγής συμπερασμάτων με σκοπό την βελτίωση των υπηρεσιών της Γραμμής
  • Ο χειρισμός των θεμάτων διέπεται πάντα από σεβασμό στην προσωπικότητα, την διαφορετικότητα και στα δικαιώματα του ανθρώπου που καλεί. 
Σε ποιους απευθύνεται;
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης απευθύνεται σε οποιονδήποτε νιώθει την ανάγκη να μιλήσει και να ζητήσει υποστήριξη για ζητήματα ψυχικής υγείας που απασχολούν τον ίδιο ή πρόσωπα του περιβάλλοντός του. 

Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω μια κρίση άγχους κατά την διάρκεια των πανελλαδικών εξετάσεων;

  1. μπες στην αίθουσα με αυτοπεποίθηση και σιγουριά ότι θα πετύχεις στις εξετάσεις. Να κάνεις αισιόδοξες σκέψεις ότι οι κόποι σου θα αμειφθούν.
  2. συγκεντρώσου και διάβασε τα θέματα προσεκτικά, με ηρεμία και προσπάθησε να ελέγχεις τα συναισθήματα που σου προκαλούν άγχος.
  3. να κατανέμεις τον διαθέσιμο χρόνο που σου απομένει για να μην πιεστείς ( αν σε βοηθάει ταξινόμησε το κάθε θέμα, πριν ακόμα απαντήσεις, πόσο χρόνο απαιτεί περίπου για να το λύσεις, ώστε να προχωράς σε κάθε ερώτηση πιο εύκολα και χωρίς άγχος)
  4. ξεκίνα από τα θέματα /ερωτήσεις που σου είναι πιο οικεία και γνωρίζεις καλύτερα. Αυτό θα σε βοηθήσει να κατανέμεις πιο εύκολα το χρόνο που σου απομένει αλλά θα σε βοηθήσει και στην συνέχεια να νιώθεις πιο σιγουριά να προχωρήσεις παρακάτω
  5. αν νιώσεις ότι δεν μπορείς να θυμηθείς και ξεχνάς τι πρέπει να απαντήσεις : α)προσπάθησε να χαλαρώσεις, β) απέβαλε από το μυαλό σου τις αρνητικές σκέψεις ( αν σε καταβάλει υπερβολικό άγχος δεν θα μπορέσεις να ανταπεξέλθεις στο υπόλοιπο γραπτό), γ)δείξε εμπιστοσύνη στις δυνατότητές σου, δ)υπενθύμισε στον εαυτός σου ότι όπως και στα υπόλοιπα θέματα έτσι και σε αυτά θα τα καταφέρεις ή τουλάχιστον θα κάνεις αυτό που μπορείς.
  6. στις πολύ δύσκολες απαντήσεις κάνε υπομονή, διάβασε πολλές φορές την ερώτηση και προσπάθησε να απαντήσεις
  7. μην επηρεαστείς και αγχωθείς από τους υπόλοιπους που παραδίδουν το γραπτό τους. Εφόσον έχεις έστω και κάποιο ελάχιστο χρόνο έλεγξε το γραπτό σου προσεκτικά, μπορεί να χρειάζεται να συμπληρώσεις κάτι άλλο.
  8. αφού τελειώσεις την εξέταση εμπιστεύσου τις δυνατότητες σου και μην είσαι απαισιόδοξος, σκέψου ότι η προσπάθεια μετράει και έκανες ότι μπορούσες. Αναλογίσου αυτά που έγραψες, σκέψου τι πήγε καλά, τι ήθελε περισσότερη προσπάθεια, που υπήρχαν μεγαλύτερα κενά ή δυσκολίες. Αυτό θα σε βοηθήσει σε περίπτωση αποτυχίας τι πρέπει να προσέξεις περισσότερο.

 

-- 
Με εκτίμηση,
Ζησίμου Βασιλική
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Εφηβεία & Εξαρτήσεις

Η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή συνιστά την εφηβική ηλικία, όπου ο έφηβος αντιμετωπίζει σωματικές, γνωστικές, συναισθηματικές μεταμορφώσεις που του προκαλούν αναταραχή. Απαιτεί ελευθερία, δικό του χώρο, χρόνο ενώ παράλληλα δοκιμάζει τον εαυτό του έξω από την οικογένεια και αποκτά ξεχωριστή σημασία η παρέα και το άλλο φύλο.
Οι εξαρτήσεις και η χρήση ουσιών από τους έφηβους αποτελεί ένα θέμα μείζονος σημασίας τόσο για την οικογένεια όσο και για το ίδιο το άτομο. Η εξάρτηση αποτελεί την ανάγκη της χρήσης μια ουσίας ή μιας δραστηριότητας, ώστε το άτομο να μπορεί να λειτουργήσει φυσιολογικά στην καθημερινότητα του.
Οι εξαρτήσεις στη ζωή ενός έφηβου μπορεί να είναι:
•Χρήση απαγορευμένων ουσιών,
•Υπερκατανάλωση αλκοόλ,
•Αλόγιστη χρήση του διαδικτύου.
Η χρήση ουσιών από εφήβους μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξής τους, η συμπεριφορά αυτή αποτελεί έναν πρώιμο προβλεπτικό παράγοντα κατάχρησης ουσιών στην ενήλικη ζωή, καθώς έως και το 90% των ενηλίκων που κάνουν κατάχρηση ουσιών ξεκίνησαν τη χρήση τους ήδη από την εφηβεία (Countryman, 2005).
Ολοένα και περισσότερες είναι οι περιπτώσεις ανθρώπων εφήβων που ασχολούνται με το διαδίκτυο σε τόσο μεγάλο βαθμό ώστε τελικά να επηρεάζεται αρνητικά τόσο η λειτουργικότητά τους, όσο και η σωματική και ψυχική τους υγεία. Σύγχρονες μελέτες έχουν δείξει τον εθισμό των εφήβων κατά ποσοστά εξάρτησης που αγγίζει το 8,2%( Σιώρας, 2008).
Η κατανάλωση αλκοόλ μεταξύ των εφήβων είναι αυξημένη. Οι επιπτώσεις της κατανάλωσης αυτής από τόσο μικρές ηλικίες έχει πολλαπλές συνέπειες για την υγεία, μερικές εκ των οποίων μπορεί να αποδειχτούν ιδιαιτέρως σοβαρές. Σύμφωνα με το ΠΟΥ το 30% των εφήβων στην Ελλάδα δηλώνει ότι πίνει κάποιο αλκοολούχο ποτό μία ή δύο φορές την εβδομάδα. Ο μέσος όρος ηλικίας για τα αγόρια που ξεκινάνε να πίνουν είναι τα 11 έτη και για τα κορίτσια τα 13, ενώ το 20% περίπου των εφήβων παραδέχεται ότι έχει μεθύσει πάνω από τρεις φορές μέσα σε μία χρονιά.
Οι έφηβοι, μην έχοντας φτάσει σε ένα ώριμο επίπεδο ελέγχου των σκέψεων, των συναισθημάτων και των παρορμήσεών, τους καθιστούν έναν ευάλωτο πληθυσμό για την ανάπτυξη συμπεριφορών εξάρτησης.
Παράγοντες εξάρτησης στην εφηβεία:
•Κοινωνικοί παράγοντες, παρέα συνομήλικων και κοινωνικά πρότυπα (π.χ. ένας έφηβος σε πολλές περιπτώσεις κάνει χρήση ουσιών παρακινούμενος από κάποιο φίλο του),
•Ψυχολογικοί παράγοντες, ψυχικά τραύματα από ψυχολογική και σωματική κακοποίηση, ψυχολογική πίεση και ανασφάλεια στη καθημερινή ζωή του εφήβου και η οικογενειακή κατάσταση (βία, πένθος, κατάθλιψη, χρήση ουσιών από γονείς)
Ανησυχητικά σημάδια εξάρτησης στον έφηβο
oΈλλειψη στόχων /γενικευμένη αδιαφορία για τη ζωή
oΑπώλεια ενδιαφέροντος για αγαπημένες ασχολίες (σπορ, χόμπι)
oΜεταβολές στη διάθεση
oΕπιθετική συμπεριφορά /Λεκτική- Σωματική βία
oΈνταση-αντιδραστικότητα
oΠολλές και ανεξέλεγκτες ώρες εκτός σπιτιού
oΣχολικές απουσίες
oΠολλά ψέματα
oΑκραίες αλλαγές εμφάνισης
oΑπομόνωση
oΣημαντικές αυξομειώσεις στην όρεξη για τροφή
oΥπνηλία, κόπωση ή πολύ ενεργητικότητα
oΚλοπή χρημάτων, πραγμάτων
oΠερίεργα τηλέφωνα, αλλαγή παρεών, απόκρυψη φίλων.

Πρόληψη- Αντιμετώπιση
Τόσο για τη πρόληψη όσο και για τρόπους αντιμετώπισης των εξαρτήσεων στο οικογενειακό σύστημα:
•Συνεχής εποικοδομητική επικοινωνία του γονέα με τον έφηβο,
•Συνεργασία γονέα και παιδιού για την αντιμετώπιση προβλημάτων,
•Αλληλοϋποστήριξη και αποδοχή του γονέα και του έφηβου για την επίτευξη κοινών στόχων,
•Αμοιβαία εμπιστοσύνη,
•Σεβασμός και κατανόηση,
•Έγκαιρη παρέμβαση και αντιμετώπιση του προβλήματος απευθυνόμενοι σ' ένα συμβουλευτικό κέντρο για εφήβους,
•Συμβουλευτική του γονέα αλλά και του εφήβου από κάποιο σύμβουλο υγείας ή ψυχοθεραπευτή,
•Υποστήριξη και ενδυνάμωση της οικογένειας για την πρώιμη αντιμετώπιση των εξαρτήσεων στον έφηβο.

Οι εξαρτήσεις στους έφηβους αποτελούν ένα σύνηθες πρόβλημα, το οποίο όμως αν αντιμετωπισθεί σε αρχικά στάδιο με τη συμβουλευτική υποστήριξη ενός ειδικού από τον τομέα της ψυχικής υγείας θα αποτελέσει τη βάση για τη θετική αλλαγή του εφήβου αλλά και του συνόλου της οικογένειας. Στην θεραπευτική πράξη ο έφηβος θα πρέπει να κάνει ατομική εργασία με τον θεραπευτή για την αντιμετώπιση της εξάρτησης αλλά και άλλων ψυχικών και προσωπικών δυσκολιών.
Οι βασικοί στόχοι του ειδικού ψυχικής υγείας θα είναι:
•Να δημιουργήσει αμφιβολίες για τη συνέχιση της εξάρτησης, για την αντίληψη των κινδύνων και των προβλημάτων με τη συνέχιση της,
•Απόφαση, να κινητοποιήσει τον έφηβο, ώστε να αποφασίσει ποια είναι η καλύτερη πορεία δράσης για αλλαγή,
•Ενίσχυση των ενδιαφερόντων και των κοινωνικών δεξιοτήτων του έφηβου,
•Συντήρηση, χρησιμοποίηση στρατηγικών για την αποφυγή υποτροπής,
•Υποτροπή, σε περίπτωση υποτροπής ο θεραπευτής κάνει αναθεώρηση των στόχων και συζητάει με τον έφηβο τους πιθανούς μηχανισμούς αποτυχίας.
Εκτός από την ατομική εργασία του έφηβου θα πρέπει και η οικογένεια να λάβει ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων είτε σε ατομική ή ομαδική εργασία με ένα ειδικό Ψυχικής υγείας. Καθώς η δυναμική τη οικογένειας μπορεί να επηρεάσει στη μετάβαση του εφήβου από το πειραματισμό στη χρόνια χρήση ουσιών και γενικότερα των εξαρτήσεων. Η αντιμετώπιση του εφήβου πρέπει να είναι ολιστική δηλαδή επικεντρωμένη στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων σε συνδυασμό με άλλους προσωπικούς παράγοντες. Η θεραπεία των εφήβων δεν αποτελεί μία μεμονωμένη θεραπευτική πράξη αλλά μία διεργασία που μπορεί να χρειαστεί χρόνο και προσπάθεια τόσο από τον έφηβο όσο και από το σύνολο της οικογένειας.

ΛΟΥΚΑΔΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ - ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Ενοχή και Παιδική Ηλικία

Το αίσθημα της ενοχής, το ενοχικό παιδί και κατά συνέπεια η ενοχική συμπεριφορά είναι κάτι που καλλιεργείται και έχει τη βάση της στη πρώιμη παιδική ηλικία. Συχνά οι γονείς έχοντας, ως στόχο να αποτρέψουν συγκεκριμένες συχνά αρνητικές συμπεριφορές των παιδιών που εμπεριέχουν κίνδυνο καλλιεργούν και ριζώνουν βαθειά την αίσθηση της ενοχής στη ψυχοσύνθεση ενός παιδιού. Χρησιμοποιώντας ένα μη βοηθητικό τρόπο για την αποφυγή δυσάρεστων συνεπειών τόσο για το παιδί όσο και για τους ίδιους.

Οι ρίζες της ενοχής εντοπίζονται στην πρώιμη παιδική ηλικία, στα βιώματά μας, στον τρόπο που μας μεγάλωσαν και στην ανταπόκριση του άμεσου οικογενειακού περιβάλλοντος και κυρίως στις συναισθηματικές μας ανάγκες. Όταν για παράδειγμα, από μικρή ηλικία μαθαίνουμε στα παιδιά πως πρέπει να είναι σε όλα «τέλεια» προκειμένου να τα αγαπάνε και να τα αποδέχονται οι άλλοι και ότι το παραμικρό λάθος ή ψεγάδι κρίνεται και τιμωρείται πολύ αυστηρά, τότε είναι φυσιολογικό να εξελιχθούν σε ενοχικούς ενήλικες.
Όπως πιστεύουν σήμερα οι επιστήμονες,
 το να νιώθει ένα παιδί διαρκώς ενοχές, μπορεί να το οδηγήσει μεγαλώνοντας σε σοβαρές ψυχικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη, χρόνιο άγχος και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Σε κατάθλιψη μπορεί να οδηγηθεί και ένας ενήλικας, ο οποίος υποβάλλεται διαρκώς σε επιπλήξεις. Όμως στα παιδιά, λένε ειδικοί από το Washington University, οι υπερβολικές ενοχές μπορεί να συνδέονται με ένα μέρος του εγκεφάλου, στο οποίο λαμβάνει χώρα ο έλεγχος πολλών και διαφόρων ψυχικών διαταραχών.
Η έρευνα αυτή, λοιπόν, καταλήγει στο ότι
 οι εμπειρίες που έχει ένα παιδί στην πολύ μικρή του ηλικία μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο που αναπτύσσεται ο εγκέφαλός του. Και επισημαίνουν ότι είναι η πρώτη έρευνα που δείχνει ξεκάθαρα τις αλλαγές που συμβαίνουν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου ενός παιδιού, εξαιτίας των ενοχικών συναισθημάτων.
Ο φόβος και η ενοχή είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, ενώ μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή διάβρωση και αλλοίωση της προσωπικότητας του ατόμου και ειδικότερα ενός παιδιού. Τα παιδιά μεγαλώνουν αισθανόμενα υπεύθυνα όχι μόνο για την δική τους συμπεριφορά αλλά και για εκείνη των γονιών τους. Είναι σύνηθες σε συνεδρίες ψυχοθεραπείας να ανακαλύπτουμε μαζί με τους θεραπευόμενους ότι οι ενοχές τους από όλα αυτά που έχουν φορτωθεί και αναλάβει είναι τόσες πολλές, που το φορτίο είναι δυσβάσταχτο. Συχνά, παραδέχονται συμπεριφορές που είναι εξαιρετικά τιμωριτικές και καταστροφικές ως προς τον ίδιο τους τον εαυτό. Ενώ επιθυμούν το ένα, πράττουν το άλλο και αυτό δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια εκδήλωση σύγκρουσης μεταξύ επιθυμίας και ηθικών κανόνων.

Χαρακτηριστικά σημάδια καλλιέργειας ενοχικής συμπεριφοράς στο παιδί
Το αίσθημα της ενοχής τις περισσότερες φορές καλλιεργείται από το στενό οικογενειακό περιβάλλον ενώ συνηθέστερα από τους ίδιους τους γονείς. Μια τέτοια συμπεριφορά συνήθως εγκαθιδρύεται όταν:
• Υπάρχει συνεχής επίπληξη και τιμωρία από τις πράξεις που διαπράττει το παιδί, για παράδειγμα εκφράσεις όπως «εσύ φταις για όλα», «πάλι ζημιά έκανες» «όλα λάθος τα κάνεις» κλπ.
• Οι γονείς κατηγορούν το παιδί ότι ευθύνεται για τις δυσκολίες που οι ίδιοι αντιμετωπίζουν π.χ. οικονομικές δυσκολίες, υπερκόπωση των γονιών κλπ.
• Οι συνεχείς καβγάδες των γονιών μεταξύ τους στη παρουσία των παιδιών δημιουργούν το αίσθημα της ανασφάλειας και του φόβου και κατά συνέπεια τη καλλιέργεια της ενοχής, π.χ. το παιδί θεωρεί ότι ευθύνεται για τη κακή σχέση των γονιών του
• Η συνεχής επισήμανση των αρνητικών πράξεων του παιδιού και η μη αναγνώριση-επιβράβευση των θετικών συμπεριφορών και
• Ο εξαναγκασμός του παιδιού να ζητάει συνεχώς συγνώμη για τις πράξεις του λανθασμένες ή μη.


Αξίζει να σημειωθεί, ότι αν αντιλαμβάνονται ότι το παιδί παρουσιάζει
 υπερβολικά ενοχικά συμπτώματα, π.χ. ζητά συγγνώμη με το παραμικρό ή λέει διαρκώς ότι εκείνο φταίει για όλα, είναι σημαντικό να βρουν αποτελεσματικούς τρόπους για να ρυθμίσουν τα συναισθήματα αυτά και να βοηθήσουν το παιδί να τα ξεπεράσει, προκειμένου να προλάβουν μελλοντικά ψυχολογικά προβλήματα.
Σημαντικό είναι λοιπόν οι γονείς να παρατηρούν τη συμπεριφορά τους και την επίδραση που έχει στα παιδιά, καθώς η καλλιέργεια των αισθημάτων ενοχής και φόβου δημιουργούν ένα παιδί αδύναμο και ανασφαλή που αργότερα, ως ενήλικας θα έρθει αντιμέτωπος με τη διαχείριση τέτοιων συναισθημάτων και κατ' επέκταση τη δημιουργία μίας ενοχικής προσωπικότητας .
Για την διαχείριση, την καλύτερη αντιμετώπιση και την αλλαγή τέτοιων προτύπων συμπεριφοράς είναι σημαντικό να υπάρξει επαφή με κάποιον Ειδικό Ψυχικής Υγείας τόσο για τους γονείς αλλά και για το ίδιο το παιδί. Η χρήση ειδικών τεχνικών συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας με εξειδίκευση στη παιδοψυχολογία-παιδοψυχιατρική για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και πολύ βοηθητική για το σύνολο του οικογενειακού συστήματος.


Λουκαδάκη Ελευθερία - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

InterNus - Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας